درخواست Grundsicherungsgeld (Hauptantrag): شرایط، مدارک لازم و مهلت‌ها

شرط‌های پایه (§ 7 SGB II)

• سن: از ۱۵ سالگی تا سن بازنشستگی قانونی (Regelaltersgrenze، حداکثر ۶۷ سال)
• erwerbsfähig: یعنی از نظر سلامتی بتونی حداقل ۳ ساعت در روز کار کنی. برای خارجی‌ها یعنی اینکه اجازه کار داشته باشی یا بتونی بگیری (§ 8 SGB II)
• hilfebedürftig: درآمد و دارایی خانواده برای زندگی کافی نیست
• اقامت معمولی (gewöhnlicher Aufenthalt) توی آلمان

همسر یا شریک زندگی و بچه‌های زیر ۲۵ سالِ مجرد که با تو زندگی می‌کنن، با تو یه Bedarfsgemeinschaft هستن. بچه‌های زیر ۱۵ سال و کسایی که خودشون نمی‌تونن کار کنن هم از طریق همین خانواده پول می‌گیرن. درآمد و دارایی همه با هم حساب می‌شه.

خارجی‌ها: کدوم اقامت حق می‌ده؟

• پناهنده پذیرفته‌شده و کسایی که حمایت تکمیلی دارن (§ 25 Abs. 1 و 2 AufenthG)، Niederlassungserlaubnis، Daueraufenthalt-EU، اقامت کار یا Familiennachzug: آره، اگه بقیه شرط‌ها رو داشته باشی.
• Aufenthaltsgestattung (پرونده پناهندگی باز)، Duldung و بعضی اقامت‌های بشردوستانه (مثلاً § 25 Abs. 5 وقتی هنوز ۱۸ ماه از تعلیق اخراج نگذشته، یا § 25 Abs. 4 Satz 1): نه. این آدما زیر AsylbLG هستن و از Sozialamt پول می‌گیرن.
• از AsylbLG به Jobcenter: به محض اینکه از BAMF جواب مثبت گرفتی، همون ماه درخواست Jobcenter رو بده. منتظر کارت اقامت نمون؛ Bescheid BAMF یا Fiktionsbescheinigung رو ببر. از Sozialamt بپرس پولش تا کِی ادامه داره که وسطش ماه خالی نیفته.
• سه ماه اول: خارجی‌هایی که توی آلمان کار نمی‌کنن (نه کارگر، نه Selbständig)، توی ۳ ماه اول اقامت حق ندارن. این قانون برای کسایی که اقامت بشردوستانه دارن (Kapitel 2 Abschnitt 5 AufenthG، یعنی § 22 تا § 26) صدق نمی‌کنه.
• اقامت فقط برای جستجوی کار: کسی که حق اقامتش فقط برای پیدا کردن کار یا جای Ausbildung/تحصیلی هست (مثلاً اقامت جستجوی کار)، حق نداره. شهروندای EU بعد از ۵ سال اقامت (از تاریخ Anmeldung) دوباره حق دارن.
• اوکراینی‌ها با § 24: فعلاً Grundsicherungsgeld از Jobcenter می‌گیرن. ⚠️ هنوز قانون نشده: طرح «Leistungsrechtsanpassungsgesetz» می‌خواد اوکراینی‌هایی که از ۱ آوریل ۲۰۲۵ به بعد اومدن رو به AsylbLG ببره. تا وقتی تصویب و اجرا نشده، قانون فعلی معتبره؛ وضعیت جدید رو از Jobcenter یا مشاوره مهاجرت بپرس.

مهم برای اقامت: گرفتن Grundsicherungsgeld جرم نیست و نباید ازش بترسی. ولی بعضی اقامت‌ها (مثلاً اقامت تحصیلی، کاری، Familiennachzug) و همچنین Niederlassungserlaubnis و Einbürgerung شرط «تأمین مخارج زندگی» (Lebensunterhaltssicherung) دارن. اگه اقامتت از این نوعه، قبل از درخواست با یه مشاوره مهاجرت حرف بزن.

کی حق نداره؟

• کسی که از AsylbLG پول می‌گیره (بالا رو ببین)
• دانشجو یا Azubi که تحصیلش BAföG یا BAB داره: معمولاً فقط کمک‌های جانبی (مثلاً برای اجاره بچه‌ها یا Mehrbedarf)، نه پول کامل (§ 7 Abs. 5 SGB II)
• کسی که بیشتر از ۶ ماه توی بیمارستان یا مرکز درمانی بستری می‌شه، یا زندانه
• کسی که به سن بازنشستگی رسیده یا دائماً نمی‌تونه کار کنه: اون از Sozialamt «Grundsicherung im Alter und bei Erwerbsminderung» می‌گیره (اسمش شبیهه ولی یه کمک دیگه‌ست)

دارایی (Vermögen)

مهلت یک‌ساله (Karenzzeit) برای دارایی دیگه نیست؛ دارایی از روز اول بررسی می‌شه. هر نفر توی خانواده بسته به سنش یه مقدار دارایی آزاد داره:

سن	دارایی آزاد برای هر نفر
زیر ۳۰ سال	۵۰۰۰ یورو
از ۳۰ سالگی	۱۰٬۰۰۰ یورو
از ۴۰ سالگی	۱۲٬۵۰۰ یورو
از ۵۰ سالگی	۲۰٬۰۰۰ یورو

جدا از این مبلغ، این‌ها معمولاً حساب نمی‌شن: وسایل خونه، یه ماشین مناسب برای هر نفری که می‌تونه کار کنه، بعضی پس‌اندازهای بازنشستگی (مثلاً Riester) و خونه‌ای که خودتون توش زندگی می‌کنین (با اندازه مناسب). جزئیات و مثال‌ها توی Anlage VM هست.

اجاره (KdU)

توی ۱۲ ماه اول Jobcenter معمولاً اجاره واقعی رو می‌ده، حتی اگه یه کم بالاتر از سقف شهرت باشه. جدید: اگه اجاره بیشتر از ۱٫۵ برابر سقف مجاز باشه، از همون اول فقط تا اون حد پرداخت می‌شه. گرمایش فقط تا حد «مناسب» حساب می‌شه. بعد از سال اول، اگه اجاره زیاده، Jobcenter ازت می‌خواد هزینه رو کم کنی (معمولاً با ۶ ماه وقت).

همکاری (Mitwirkung) و کم شدن پول (Leistungsminderung)

• اولین قرار ملاقات همیشه حضوری توی Jobcenter هست. با هم یه Kooperationsplan می‌نویسین. اگه بهش عمل نکنی، Jobcenter وظایفت رو با یه نامه رسمی (Verwaltungsakt) اجباری می‌کنه.
• کار قبل از دوره: Jobcenter اول دنبال کار برات می‌گرده؛ دوره و آموزش بیشتر برای زیر ۳۰ سال‌ها یا وقتی واقعاً لازمه.
• پدر و مادرها از وقتی بچه ۱۴ ماهه شد (و جای نگهداری بچه هست) ممکنه موظف به کار یا دوره بشن (قبلاً ۳ سالگی).
• قبول نکردن کار، دوره یا Ausbildung، یا نیاوردن مدرک درخواست کار: ۳۰٪ Regelbedarf برای ۳ ماه کم می‌شه.
• رد کردن یه کار مشخص و مناسب، بدون دلیل: ممکنه کل Regelbedarf قطع بشه (حداقل ۱ و حداکثر ۲ ماه). اجاره و بیمه درمانی ادامه دارن.
• نرفتن به قرار (Meldeversäumnis): بار اول بدون کم شدن پول. بار دوم: ۳۰٪ برای ۱ ماه. اگه سه بار پشت سر هم نری، Jobcenter فرض می‌کنه در دسترس نیستی و پول قطع می‌شه، توی مرحله آخر حتی اجاره؛ تا وقتی خودت حضوری بری.
• همیشه اگه دلیل مهم (wichtiger Grund) داری، مثلاً بیماری با گواهی دکتر، قبل از تصمیم Jobcenter بگو و مدرکش رو بده.

Anlage	کی لازمه؟
Hauptantrag	همیشه، فقط یه نفر برای کل خانواده
Anlage VM (دارایی)	همیشه، یه بار برای کل خانواده
Anlage KDU (اجاره و گرمایش)	هر کی هزینه خونه داره: اجاره، WG، کمپ/Wohnheim یا خونه ملکی
Anlage EK (درآمد)	برای هر نفر ۱۵ ساله یا بیشتر، حتی بدون درآمد
Anlage WEP	برای هر نفر دیگه ۱۵ ساله یا بیشتر توی خانواده (همسر، بچه ۱۶ ساله)
Anlage KI	برای هر بچه زیر ۱۵ سال
Anlage EKS	فقط برای کسی که Selbständig یا freiberuflich کار می‌کنه
Anlage UH	وقتی پای نفقه وسطه: همسری که جدا زندگی می‌کنه، پدر یا مادر دیگه بچه
Anlage HG	کسی توی خونه زندگی می‌کنه که جزو خانواده نیست (مثلاً خواهر یا مادربزرگ)؛ برای WG معمولی لازم نیست
Anlage MEB	رژیم غذایی گرون به‌خاطر بیماری، با گواهی دکتر
Anlage BB	هزینه دائمی ویژه، مثلاً رفت‌وآمد برای دیدن بچه بعد از جدایی
Anlage UF	تصادف یا آسیبی که تقصیر یه نفر دیگه‌ست

اگه نمی‌دونی کدوم لازمه، Hauptantrag رو بفرست؛ Jobcenter بهت می‌گه چی کمه.

همیشه کپی بده، اصل مدارک رو نگه دار. مدارک به زبان خارجی (مثلاً سند ازدواج) معمولاً ترجمه آلمانی لازم دارن؛ Jobcenter بهت می‌گه رسمی (beglaubigt) لازمه یا نه.

هویت و اقامت (برای همه اعضای خانواده)

• پاسپورت یا کارت هویت، و کارت اقامت (هر دو طرف)؛ اگه هنوز نیومده: Bescheid BAMF یا Fiktionsbescheinigung (از Ausländerbehörde)
• Meldebescheinigung (از Bürgeramt)
• Rentenversicherungsnummer: روی نامه Deutsche Rentenversicherung یا کارت بیمه؛ اگه نداری، Krankenkasse یا Rentenversicherung بهت می‌ده
• Steuer-ID (نامه Bundeszentralamt für Steuern بعد از Anmeldung)

خانواده

• سند ازدواج، گواهی تولد بچه‌ها (با ترجمه، اگه آلمانی نیست)
• اگه جدا شدین: مدرک جدایی یا طلاق؛ برای نفقه: حکم دادگاه یا سند Jugendamt

درآمد

• Lohnabrechnungهای اخیر و Arbeitsvertrag (از کارفرما)
• اگه کارت تموم شده: Kündigung و آخرین فیش حقوق؛ Bescheid Arbeitslosengeld (از Agentur für Arbeit)
• Bescheid Kindergeld (Familienkasse)، Kinderzuschlag، Unterhaltsvorschuss (Jugendamt)، Elterngeld، Wohngeld، BAföG، Rente
• Bescheid آخر AsylbLG از Sozialamt، اگه از اونجا میای

خونه

• Mietvertrag کامل یا Mietbescheinigung امضاشده صاحبخونه
• آخرین Betriebskosten- و Heizkostenabrechnung؛ نامه افزایش اجاره
• برای کمپ/Wohnheim: Gebührenbescheid؛ اگه گرمایش یا آب گرم برقیه: قرارداد و قبض برق

بانک و دارایی

• Kontoauszüge همه حساب‌های همه اعضا برای ۳ ماه اخیر (PayPal و حساب‌های خارج از آلمان هم)
• پس‌انداز، Bausparvertrag، بیمه عمر، طلا، کریپتو؛ ماشین: Zulassungsbescheinigung Teil I
• دارایی توی کشور خودت (خونه، زمین، حساب)، با قیمت تقریبی

بیمه و موارد خاص

• کارت یا Mitgliedsbescheinigung Krankenkasse
• بارداری: کپی Mutterpass؛ معلولیت: Bescheid Schwerbehinderung
• گواهی دکتر برای Anlage MEB

• درخواست به روز اول همون ماهی برمی‌گرده که به Jobcenter رسیده (§ 37 SGB II)، نه قبل‌تر. مثال: ۲۸ نوامبر درخواست بدی، پول از ۱ نوامبر حساب می‌شه. ۲ دسامبر بدی، کل نوامبر از دست رفته.
• برای ثبت درخواست هیچ فرمی لازم نیست: یه نامه کوتاه، تلفن یا آنلاین کافیه (پایین یه نمونه هست). فرم‌ها و مدارک رو بعداً بده.
• پول معمولاً اول ماه برای همون ماه واریز می‌شه.

• کدوم Jobcenter؟ Jobcenter منطقه‌ای که توش ثبت آدرس داری یا واقعاً زندگی می‌کنی.
• آنلاین: توی سایت Arbeitsagentur، بخش «Grundsicherungsgeld online beantragen» (jobcenter.digital). یه حساب کاربری لازم داری و مدارک رو همون‌جا آپلود می‌کنی. بعضی Jobcenterهای شهری (kommunale Jobcenter) سایت خودشون رو دارن.
• کاغذی: فرم‌ها رو از Jobcenter یا سایتش بگیر؛ حضوری بده یا توی صندوق نامه Jobcenter بنداز یا پست کن.
• مدرک ارسال: حضوری: روی کپی‌ت Eingangsstempel بگیر. پستی: Einwurf-Einschreiben یا فکس با گزارش ارسال. آنلاین: تأییدیه رو ذخیره کن.
• از همه فرم‌ها و مدارکی که دادی یه کپی برای خودت نگه دار.

• Jobcenter برای قرار اول حضوری دعوتت می‌کنه؛ حتماً برو. معمولاً باید Arbeitsmarktprofil رو هم آنلاین پر کنی.
• اگه مدرک کمه، یه نامه با مهلت میاد (معمولاً حدود ۲ هفته). تا اون موقع بفرست یا کتبی مهلت بیشتر بخواه؛ اگه هیچ کاری نکنی، Jobcenter می‌تونه پول رو تا آوردن مدرک نده (§ 66 SGB I).
• رسیدگی معمولاً چند هفته طول می‌کشه. اگه پولی نداری، Vorschuss (پیش‌پرداخت) یا کمک فوری بخواه.
• Bescheid رو با دقت بخون: اسم همه افراد، اجاره، درآمد و مدت (Bewilligungszeitraum، معمولاً ۱۲ ماه، اگه موقت باشه ۶ ماه). اگه اشتباهه یا رد شده، ظرف یه ماه Widerspruch بده: راهنمای Widerspruch و حساب‌گر مهلت.
• توی این مدت هر تغییری (کار، درآمد، اسباب‌کشی، تولد بچه، اقامت جدید) رو فوری خبر بده: راهنمای Veränderungsmitteilung.
• قبل از تموم شدن مدت، Weiterbewilligungsantrag بده؛ پول خودبه‌خود ادامه پیدا نمی‌کنه: راهنمای WBA.
• قبل از اسباب‌کشی از Jobcenter تأیید (Zusicherung) بگیر. زیر ۲۵ سال برای جدا شدن از خونه پدر و مادر حتماً باید قبلش تأیید بگیری.

این مبلغ‌ها توی ۲۰۲۶ عوض نشدن. اجاره و گرمایش جدا از این پرداخت می‌شه.

کی	ماهانه
تنها یا تک‌والد	۵۶۳ یورو
هر کدوم از دو تا شریک زندگی	۵۰۶ یورو
بزرگسال ۱۸ تا ۲۴ ساله توی خونه پدر و مادر	۴۵۱ یورو
نوجوون ۱۴ تا ۱۷ سال	۴۷۱ یورو
بچه ۶ تا ۱۳ سال	۳۹۰ یورو
بچه زیر ۶ سال	۳۵۷ یورو

• صبر کردن تا همه مدارک آماده بشه. هر ماهی که دیر درخواست بدی، پولش از دست رفته. اول درخواست، بعد مدارک.
• ننوشتن یه حساب یا دارایی: PayPal، حساب توی کشور خودت، پول نقد، طلا. Jobcenter به‌طور خودکار اطلاعات رو چک می‌کنه (Datenabgleich) و بعداً می‌تونه پول رو پس بگیره و جریمه کنه.
• جا انداختن Anlage EK برای همسر یا بچه ۱۵ ساله به بالا، حتی وقتی درآمد ندارن.
• امضای قرارداد خونه جدید بدون Zusicherung.
• نرفتن به قرار Jobcenter یا خبر ندادن بیماری؛ از ۲۰۲۶ زودتر پول کم می‌شه.
• فرستادن اصل مدارک یا امضا نکردن فرم‌ها.

نامه کوتاه برای ثبت درخواست توی همین ماه:

Sara Ahmadi
Musterstraße 12
12345 Berlin

An das Jobcenter [Ort]
[Adresse]

Antrag auf Grundsicherungsgeld nach dem SGB II

Sehr geehrte Damen und Herren,

hiermit beantrage ich ab sofort Grundsicherungsgeld für mich und
meine Bedarfsgemeinschaft (Reza Ahmadi, Mina Ahmadi).
Bitte senden Sie mir die erforderlichen Antragsformulare zu.
Unterlagen reiche ich unverzüglich nach.

Bitte bestätigen Sie mir den Eingang dieses Antrags.

Mit freundlichen Grüßen
Sara Ahmadi
Berlin, 08.11.2026

قانون جدید هنوز تازه‌ست و Jobcenterها بعضی جزئیات (مثلاً برای کسایی که از قبل پول می‌گرفتن) رو کم‌کم اجرا می‌کنن؛ برای پرونده خودت از Jobcenter بپرس. کمک رایگان: Sozialberatung، Migrationsberatung (MBE، یا JMD برای زیر ۲۷ سال)، Caritas، Diakonie یا Erwerbslosenberatung شهرت.