پارەی منداڵ (Kindergeld): مەرجەکان، بەڵگە پێویستەکان و ماوەکان

١. تۆ (دایک یان باوک) – § 62 EStG

• دەبێت لە ئەڵمانیا بژیت (Wohnsitz یان gewöhnlicher Aufenthalt) و ناونیشانت تۆمار کردبێت (Anmeldung).
• ژمارەی باجی (Steuer-ID، ١١ ژمارە) ی خۆت و منداڵەکە پێویستە. بەبێ Steuer-ID پارە نادرێت، بەڵام داواکارییەکە هەر ئێستا بدە و ژمارەکە دواتر بنێرە.
• بۆ هەر منداڵێک تەنها یەک کەس Kindergeld وەردەگرێت: ئەو کەسەی منداڵەکە لە ماڵەکەیدا دەژیت. ئەگەر دایک و باوک پێکەوە دەژین، خۆیان هەڵدەبژێرن کێ وەریبگرێت (لەبەر ئەوەیە لە KG 1دا هاوسەرەکەش واژۆ دەکات).
• هاووڵاتیانی EU، EWR و سویسرا ئیقامەی جیایان پێویست نییە؛ تەنها لە ٣ مانگی یەکەمی هاتنیان بۆ ئەڵمانیا، ئەگەر داهاتی ئەڵمانییان نییە، مافیان نییە (§ 62 Abs. 1a EStG).

٢. ئیقامەکەت بەسە؟ (بۆ نائەورووپییەکان، § 62 Abs. 2 EStG)

ئیقامە	Kindergeld؟
ئیقامەی دائیمی (Niederlassungserlaubnis، Daueraufenthalt-EU)	بەڵێ
Blaue Karte EU، ICT-Karte	بەڵێ
Aufenthaltserlaubnis کە لانیکەم ٦ مانگ ڕێگەی کار دەدات یان داوە (بۆ نموونە پەنابەری پەسەندکراو § 25 Abs. 1 یان 2، ئیقامەی کار، ئیقامەی خێزانی، زۆرجار § 24 بۆ ئۆکرانییەکان)	بەڵێ
§ 25 Abs. 3، 4 یان 5، § 23a، § 23 Abs. 1 (بەهۆی جەنگ)	تەنها ئەگەر بە یاسایی کار دەکەیت، لە Elternzeitدایت، یان پارە لە Agentur für Arbeit (وەک ALG I) وەردەگریت، یان لانیکەم ١٥ مانگ لە ئەڵمانیا بوویت (بە Gestattung، Duldung یان ئیقامە)
ئیقامەی خوێندن (§ 16b)، ناساندنی بڕوانامە (§ 16d)، گەڕان بەدوای کار (§ 20)	تەنها ئەگەر کار دەکەیت، لە Elternzeitدایت یان پارەی SGB III وەردەگریت
Ausbildung (§ 16e)، Au-pair یان کاری وەرزی (§ 19c Abs. 1)، Freiwilligendienst (§ 19e)	نەخێر
Beschäftigungsduldung (§ 60d)	بەڵێ
Aufenthaltsgestattung یان Duldungی ئاسایی	نەخێر

تێبینی:

• Kindergeld لەو مانگەوە حساب دەکرێت کە ئیقامەی گونجاوت هەیە. ئەگەر ئیقامەکەت گۆڕا (بۆ نموونە لە Gestattung بۆ § 25 Abs. 2)، هەر ئەو کاتە داواکاری بدە.
• ئەگەر ئیقامەکەت لە درێژکردنەوەدایە، Fiktionsbescheinigung بنێرە.

٣. منداڵ – کام منداڵ حساب دەکرێت؟

• منداڵی خۆت، منداڵی بەخێوکراو (Adoptivkind)، Pflegekind، و منداڵی هاوسەرەکەت یان نەوەکەت ئەگەر لە ماڵی تۆ دەژیت.
• خوار ١٨ ساڵ: هەمیشە.
• ١٨ تا ٢١ ساڵ: ئەگەر کاری نییە و لە Agentur für Arbeit وەک کارگەڕ (arbeitsuchend) تۆمار کراوە.
• ١٨ تا ٢٥ ساڵ: ئەگەر دەچێتە قوتابخانە، زانکۆ یان Ausbildung، بەدوای شوێنی Ausbildungدا دەگەڕێت، یان Freiwilligendienst دەکات. ماوەی نێوان دوو قۆناغی خوێندن تا ٤ مانگیش حساب دەکرێت. دوای یەکەم Ausbildung یان زانکۆ، تەنها ئەگەر کەمتر لە ٢٠ کاتژمێر لە هەفتەیەکدا کار بکات.
• منداڵێک کە پێش ٢٥ ساڵی کەمئەندامییەکی تووش بووە و ناتوانێت بژێویی خۆی دابین بکات: بەبێ سنووری تەمەن.
• منداڵەکە دەبێت لە ئەڵمانیا، EU، EWR یان سویسرا بژیت. بۆ منداڵێک کە بۆ نموونە لە عێراق یان ئێران دەژیت، زۆرجار Kindergeld نییە.

کێ وەریناگرێت؟

• کەسێک کە بە Gestattung یان Duldungی ئاسایی لێرەیە و پارەی AsylbLG وەردەگرێت.
• ئەگەر لە وڵاتێکی تر یان ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتییەوە بۆ هەمان منداڵ پارەی منداڵ وەردەگریت، Kindergeld کەم دەبێتەوە یان دەبڕدرێت.

تەنها کۆپی بنێرە، نەک ئەسڵ.

ناسنامە و ئیقامە

• کۆپیی پاسپۆرت یان ناسنامەی خۆت و هاوسەرەکەت (ئەگەر Familienkasse داوای کرد)
• کۆپیی کارتی ئیقامەی خۆت و هاوسەرەکەت، پێش و پشت، لەگەڵ Zusatzblatt ئەگەر هەتە (بۆ نائەورووپییەکان)؛ ئەگەر لە درێژکردنەوەدایە: Fiktionsbescheinigung ← لە فەرمانگەی بیانییەکان (Ausländerbehörde)
• Steuer-IDی خۆت، هاوسەرەکەت و منداڵەکە ← چەند هەفتە دوای Anmeldung بە نامە لە Bundeszentralamt für Steuern دێت. بۆ منداڵی تازە لەدایکبوویش دوای تۆمارکردنی لەدایکبوون خۆی دێت. ئەگەر ونت کرد، دەتوانیت دووبارە لە Bundeszentralamt für Steuern داوای بکەیت

منداڵ

• بەڵگەی لەدایکبوون (Geburtsurkunde) ← فەرمانگەی باری شارستانی (Standesamt). بۆ منداڵێک لە ئەڵمانیا لەدایک بووە و Steuer-IDی هەیە، زۆرجار پێویست ناکات بینێریت، بەڵام ئامادەی بکە. بۆ منداڵێک لە دەرەوە لەدایک بووە: بەڵگەی لەدایکبوون لەگەڵ وەرگێڕانی فەرمی (beglaubigte Übersetzung) ئەگەر داوایان کرد
• Meldebescheinigung کە نیشان بدات منداڵەکە لای تۆ دەژیت ← Bürgeramt (بەتایبەتی بۆ منداڵێک کە تازە هاتووەتە ئەڵمانیا)
• بۆ منداڵی سەروو ١٨ ساڵ: Schulbescheinigung، Immatrikulationsbescheinigung یان گرێبەستی Ausbildung ← قوتابخانە، زانکۆ یان خاوەنکار؛ بۆ کارگەڕ: بەڵگەی تۆمارکردن لە Agentur für Arbeit

خێزان و پارە

• IBANی هەژماری بانک (هەژمارەکە دەبێت بە ناوی خۆت بێت، یان ناوی خاوەنی هەژمار بنووسە)
• ئەگەر پێشتر لە شوێنێکی تر Kindergeldت وەردەگرت: Kindergeldnummerی پێشوو
• ئەگەر لە ٥ ساڵی ڕابردوودا لە دەرەوەی ئەڵمانیا کارت کردووە یان لە وڵاتێکی تر پارەی منداڵت وەرگرتووە: بەڵگەکەی
• ئەگەر دایک و باوک جیا دەژین: ناونیشانی دایک یان باوکەکەی تر

• Kindergeld تەنها ٦ مانگ بۆ دواوە لەو مانگەوە دەدرێت کە داواکارییەکە گەیشتووەتە Familienkasse (§ 70 Abs. 1 EStG). نموونە: داواکاری لە نۆڤەمبەری ٢٠٢٦ بگات ← پارە لە مەی ٢٠٢٦ بەدواوە. مانگەکانی پێشتر لە دەست دەچن.
• بۆیە: دەستبەجێ دوای لەدایکبوون یان دوای وەرگرتنی ئیقامەی گونجاو داواکاری بدە، تەنانەت ئەگەر Steuer-ID یان بەڵگەیەک هێشتا نەهاتووە.
• مافی Kindergeld لەو مانگەوە دەست پێ دەکات کە هەموو مەرجەکان هەبن (بۆ نموونە مانگی لەدایکبوون).

لە ٢٠٢٧ەوە: Kindergeld بەبێ داواکاری، بۆ هەندێک کەس. Bundestag (٩ی تەممووزی ٢٠٢٦) و Bundesrat (٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦) یاساکەیان پەسەند کرد و لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٧ جێبەجێ دەکرێت، بەڵام قۆناغ بە قۆناغ: سەرەتا بۆ منداڵی دووەم بەدواوەی ئەو خێزانانەی ئێستا Kindergeld وەردەگرن، دواتر لە ٢٠٢٧دا بۆ منداڵی یەکەم، ئەویش تەنها ئەگەر لانیکەم یەکێک لە دایک و باوک لەگەڵ منداڵەکە لە ئەڵمانیا بژیت و کار بکات و Familienkasse هەژماری بانکەکەی هەبێت. ئەگەر زانیاری کەم بێت، نامەیەکی بەخێرهاتن (Begrüßungsschreiben) لەگەڵ QR-Code بۆ فۆرمێکی پێشوەختە پڕکراو دەنێرن. تا ئەو کاتە و بۆ هەموو ئەو منداڵانەی ئێستا لەدایک دەبن، داواکاری پێویستە.

• فەرمانگەی بەرپرس: Familienkasse (بەشێکە لە Bundesagentur für Arbeit). ئەگەر خۆت یان هاوسەرەکەت فەرمانبەری دەوڵەت (öffentlicher Dienst)ن، لەوانەیە Familienkasseی فەرمانگەکەی خۆتان بەرپرس بێت؛ لە فەرمانگەکەتان بپرسە.
• ئۆنلاین: لە arbeitsagentur.de بەشی Kindergeld، فۆرمی ئۆنلاین پڕ بکەرەوە و بەڵگەکان بار بکە. دوایی پشتڕاستکردنەوەکە هەڵبگرە.
• بە کاغەز: KG 1 + بۆ هەر منداڵێک Anlage Kindێک پڕ بکەرەوە، واژۆ بکە (هاوسەرەکەش واژۆ بکات) و لەگەڵ کۆپیی بەڵگەکان بنێرە بۆ ناونیشانی پۆستی Familienkasse. ناونیشانی دروست لە ماڵپەڕی Familienkasse یان سەرەوەی نامەکانی وەربگرە. باشترە بە Einwurf-Einschreiben بینێریت.
• کۆپیی هەموو پەڕەکان هەڵبگرە و ڕێکەوتی ناردن بنووسە.
• هێڵی تەلەفۆنی بەخۆڕایی Familienkasse: 0800 4 5555 30.

• ماوەی پشکنین: زۆرجار چەند هەفتەیەک؛ ئەگەر بەڵگە کەم بێت، زیاتر. ئەگەر Familienkasse نامەی نارد و بەڵگەی داوا کرد، خێرا وەڵام بدەوە.
• Bescheid: نامەی بڕیار لەگەڵ Kindergeldnummer بۆت دێت. ئەم ژمارەیە لەسەر هەموو نامەکان بنووسە.
• ئەگەر ڕەت کرایەوە: لە Kindergeldدا ناوی ناڕەزایی Einspruchە (نەک Widerspruch)، و ماوەکەی یەک مانگە دوای گەیشتنی نامەکە. ماوەکەت بە ژمێرەری ماوە حساب بکە و ڕێنمایی Widerspruch و Einspruch ببینە.
• ڕاگەیاندنی گۆڕانکاری (§ 68 EStG): هەر گۆڕانکارییەک کە کاریگەری لەسەر مافەکەت هەیە دەستبەجێ بە فۆرمی KG 45 ڕابگەیەنە، بۆ نموونە:
  • گواستنەوەی ماڵ یان هەژماری بانکیی نوێ
  • منداڵەکە لە ماڵەکەت ڕۆیشت یان لای دایک/باوکەکەی تر دەژیت؛ جیابوونەوە یان هاوسەرگیری
  • قوتابخانە، Ausbildung یان زانکۆی منداڵی سەروو ١٨ ساڵ تەواو بوو، بڕا یان دەستی پێ کرد
  • تۆ، هاوسەرەکەت یان منداڵەکە ئەڵمانیاتان جێهێشت؛ کار لە دەرەوە
  • ئیقامەکەت گۆڕا یان تەواو بوو
  • پارەی منداڵ لە وڵاتێکی ترەوە
• ئەگەر ڕاینەگەیەنیت، Familienkasse ئەو پارەیەی بەبێ ماف وەرتگرتووە دەگەڕێنێتەوە (هەندێک جار چەند هەزار یۆرۆ) و لەوانەیە سزاش بدرێیت.
• بۆ منداڵی سەروو ١٨ ساڵ، Familienkasse زۆرجار جار جار بەڵگەی نوێی قوتابخانە یان Ausbildung داوا دەکات.

• چاوەڕێکردن بۆ Steuer-ID یان بەڵگەکان: هەر مانگێک چاوەڕێی زیاتر لە ٦ مانگ واتە پارەی لەدەستچوو. سەرەتا بینێرە، دواتر تەواوی بکە.
• وا بیرکردنەوە کە Grundsicherungsgeld بەسە: Jobcenter، Kindergeld وەک داهاتی منداڵ حساب دەکات و داوات لێ دەکات داواکاری بدەیت. ئەگەر نەیدەیت، لەوانەیە پارەکەت کەم بکرێتەوە.
• لەبیرچوونی واژۆی هاوسەر، یان بۆ منداڵی نوێ لە جیاتی Anlage Kind تەنها لە خشتەی KG 1دا بینووسیت.
• نەناردنی کۆپیی کارتی ئیقامە، یان ڕانەگەیاندنی ئیقامەی نوێ دوای پەسەندکردنی پەنابەری.
• ڕانەگەیاندنی تەواوبوونی قوتابخانە یان Ausbildungی منداڵی گەورە، یان جێهێشتنی ئەڵمانیا؛ دواتر دەبێت پارەکە بگەڕێنیتەوە.
• وا بزانیت چونکە منداڵەکەت هێشتا لە وڵاتی خۆتە، دەتوانیت Kindergeldی بۆ وەربگریت؛ زۆرجار نەخێر.

چی	بڕ
Kindergeld بۆ هەر منداڵێک	٢٥٩ یۆرۆ لە مانگێکدا
لەگەڵیدا ئەگەر داهاتت کەمە: Kinderzuschlag	تا ٢٩٧ یۆرۆ لە مانگێکدا بۆ هەر منداڵێک

پەیوەندیدار: ڕێنمایی تەواوی Kindergeld · Kinderzuschlag: مەرج و بەڵگەکان · Elterngeld: مەرج و بەڵگەکان · ژمێرەری Kinderzuschlag

بۆ یارمەتیی بەخۆڕایی سەردانی Sozialberatung، Migrationsberatung (MBE یان JMD)، Caritas یان Diakonie بکە.