بەڵگەی مافی خانووی کۆمەڵایەتی (WBS) لە بەرلین: مەرجەکان، سنووری داهات و بەڵگە پێویستەکان

مەرجە سەرەکییەکان (بەرلین)

• لانیکەم ١٨ ساڵت هەیە (ئاوارتەکان لە Wohnungsamt بپرسە).
• نەک تەنها بە شێوەی کاتی لە بەرلینیت (لانیکەم ١١ مانگ) و بە شێوەی یاسایی و ڕاستەقینە دەتوانیت بۆ خۆت و ماڵەکەت ماڵێکی سەرەکیی هەمیشەیی دابمەزرێنیت (§ 27 Abs. 2 WoFG).
• کۆی داهاتی ماڵەکە لە سنووری WBS زیاتر نییە (خشتەی خوارەوە).
• ماڵەکەت خۆت بەڕێوە دەبەیت. بۆ WG (هاوماڵی) WBSی هاوبەش نادرێت، و چەند WBSێکی تاک پێکەوە کۆ ناکرێنەوە.

ئیقامە: کام بەڵگە پەسەند دەکرێت؟

• ئەڵمانی یان هاووڵاتیی EU (و EWR و سویسرا): کارتی ناسنامە یان پاسپۆرت بەسە.
• نا-EU: Aufenthaltstitelێک کە لانیکەم یەک ساڵی تر دروست بێت (ئەمە ئەوەیە کە service.berlin.de ئێستا دەینووسێت؛ ڕێنماییەکی کۆنتری سێنات لە ٢٠١٧، ١١ مانگی بە بەس دەزانی. ئەگەر ئیقامەکەت لە نێوان ١١ و ١٢ مانگ دروستە، لە Wohnungsamt بپرسە). بۆ نموونە:
  • Aufenthaltserlaubnis بە هەر مەبەستێک: کار، خێزان، هۆی مرۆیی، خوێندن، Ausbildung
  • پەنابەر، پاراستنی تەواوکەر (subsidiärer Schutz) یان بێ‌ڕەگەزنامە: Reiseausweis + Aufenthaltserlaubnis بە هەمان ماوە
  • Niederlassungserlaubnis (ئیقامەی دائیمی)، Daueraufenthalt-EU، Blaue Karte EU: هەمیشە بەڵێ
• زۆرجار نا: Aufenthaltsgestattung، Duldungی ئاسایی، ڤیزا، Grenzübertrittsbescheinigung.
  • ئاوارتە بۆ Duldung: بەپێی ڕێنمایی سێنات، تەنها کاتێک کە دیپۆرتکردن بە هۆی هەمیشەیی (بۆ نموونە پاراستنی خێزان بەپێی Art. 6 GG یان Art. 8 EMRK) مومکین نییە، قەدەغەی کارت نییە و دەتوانیت ماڵی خۆت بەڕێوە ببەیت.
• Fiktionsbescheinigung: یاسایەکی ڕوونمان نەدۆزییەوە. ئەگەر چاوەڕێی درێژکردنەوەی ئیقامەیت، کۆپیی Fiktionsbescheinigung و ئیقامەی پێشوو بنێرە و لە Wohnungsamt بپرسە.
• ئەگەر Wohnsitzauflageت بۆ ویلایەتێکی تر هەیە (نەک بەرلین)، لە بەرلین WBS وەرناگریت. Wohnsitzauflage ببینە.

سنووری داهاتی بەرلین (داهاتی ساڵانە، دوای بڕینەکان)

جۆری WBS فەرمانگەکە بەپێی داهاتەکەت دیاری دەکات؛ پێویست ناکات خۆت هەڵیبژێریت. WBS 100 سنووری یاسایی فیدراڵییە (§ 9 Abs. 2 WoFG)؛ ئەوانی تر لە سەدییەکی زیاتر لەوەن.

ماڵ	WBS 100	WBS 140	WBS 160	WBS 180	WBS 220
١ کەس	12.000 €	16.800 €	19.200 €	21.600 €	26.400 €
٢ کەس	18.000 €	25.200 €	28.800 €	32.400 €	39.600 €
هەر کەسێکی زیاتر	+ 4.100 €	+ 5.740 €	+ 6.560 €	+ 7.380 €	+ 9.020 €
هەر منداڵێک، زیادە	+ 500 €	+ 700 €	+ 800 €	+ 900 €	+ 1.100 €

نموونە: خێزانی ٤ کەسی (٢ گەورە + ٢ منداڵ) بۆ WBS 140: ‎25.200 + 2 × 5.740 + 2 × 700 = 38.080 یۆرۆ لە ساڵێکدا.

• WBS 100 و WBS 140: زۆربەی Sozialwohnungەکان ئەمانە دەخوازن. WBS 140 هەمان «Berliner Einkommensgrenze»یە.
• WBS 160: بۆ Sozialwohnungە نوێترەکان کە پشتگیرییەکەیان بەپێی داهاتە.
• WBS 180: بۆ بەشێک لە Sozialwohnungە نوێکان و بۆ کڕینی بەشی Genossenschaft.
• WBS 220: بۆ بەشێکی بچووک لەو Sozialwohnungانەی تازە دروست دەکرێن.

تا ژمارەی WBSەکەت نزمتر بێت، خانووی زیاترت بۆ کراوەیە (بە WBS 100 دەتوانیت خانووەکانی WBS 140 تا 220یش وەربگریت، بەڵام بە پێچەوانەوە نا).

داهات چۆن حساب دەکرێت؟

• بنەما: داهاتی **گشتی (brutto)**ی ساڵانە کە لە ١٢ مانگی دوای داواکاریدا چاوەڕوان دەکرێت. هەندێک جار داهاتی ١٢ مانگی پێش داواکارییش پەسەند دەکرێت. Krankengeld و ALG Iش بە داهات حساب دەکرێن.
• Kindergeld حساب ناکرێت.
• بۆ فەرمانبەران ١.٢٠٠ یۆرۆ Arbeitnehmerpauschbetrag (خەرجیی کار) کەم دەکرێتەوە.
• دواتر، بۆ باج، بیمەی تەندروستی و بیمەی خانەنشینی هەر یەکێکیان تا ١٠٪ کەم دەکرێتەوە (پێکەوە لانیزۆر ٣٠٪).
• دواتر Freibeträge، ئەگەر دەتگرێتەوە:
  • ٦٠٠ یۆرۆ بۆ هەر منداڵێکی خوار ١٢ ساڵ، بۆ دایک یان باوکی تەنها کە کار دەکات یان Ausbildung دەکات
  • تا ٦٠٠ یۆرۆ بۆ منداڵی ١٦ تا ٢٥ ساڵ کە خۆی داهاتی هەیە
  • ٤.٥٠٠ یۆرۆ بۆ کەمئەندامیی سەخت بە GdB 100، یان GdB لانیکەم ٨٠ لەگەڵ پێویستیی چاودێری لە ماڵەوە
  • ٢.١٠٠ یۆرۆ بۆ کەمئەندامی سەخت بە GdB خوار ٨٠ کە لە ماڵەوە پێویستی بە چاودێرییە
  • ٤.٠٠٠ یۆرۆ بۆ هاوسەری گەنج، تا ٥ ساڵ دوای هاوسەرگیری، ئەگەر هیچ کامیان ٤٠ ساڵیان تەواو نەکردبێت
  • ئەو نەفەقەیەی بە یاسا دەیدەیت (بە سنوورەوە)

ئەمانە سادەکراونەتەوە؛ حسابی ورد Bezirksamt دەیکات. بۆ مەزەندەیەک، WBS-Rechnerی ماڵپەڕی سێنات (berlin.de) تاقی بکەرەوە.

Grundsicherungsgeld یان AsylbLG وەردەگریت؟ WBS بۆ ئەمانیش مومکینە، بەو مەرجەی مەرجی ئیقامەت هەبێت. بەڵام جۆبسێنتەر (Jobcenter) یان Sozialamt دەبێت کرێی خانووە نوێیەکە بە angemessen (گونجاو) بزانێت؛ پێش واژۆکردنی گرێبەست پەسەندکردنیان وەربگرە.

قەبارەی خانوو

• یاسا: ژوورێک بۆ هەر کەسێک. بۆ نموونە ژن و مێرد لەگەڵ ٣ منداڵ: لانیزۆر ٥ ژوور.
• کەسی تەنها: خانووی ١٫٥ یان ٢ ژووری، لانیزۆر ٥٠ مەتری چوارگۆشە.
• منداڵی لە ڕێگەدا وەک کەسێک حساب دەکرێت (Mutterpass پێویستە).
• ژووری زیاتر لە بارە تایبەتەکاندا: کەمئەندامی یان نەخۆشییەک کە شوێنی زیاتری پێویستە، ژوورێکی جیا بۆ کارێک کە بژێویت پێوەی بەندە، یان کەسانی سەرووی ٦٥ ساڵ کە خانوویەکی لانیکەم ٣ ژووری لە بەرلین بەجێ دەهێڵن (بۆ خانووی ٢ ژووری).

WBS بە پێویستیی تایبەت (besonderer Wohnbedarf / Dringlichkeit)

هەندێک Sozialwohnung تەنها بەو کەسانە دەدرێت کە «WBS mit besonderem Wohnbedarf»یان هەیە. مەرج: لانیکەم یەک ساڵ Anmeldung بە ماڵی سەرەکی لە بەرلین، لەگەڵ یەکێک لەمانە:

• خێزانی منداڵدار لە خانوویەکی زۆر بچووکدا. پێوەر: ٢ کەس لە ١ ژوور؛ ٣ کەس لە ٢ ژوور؛ ٤ تا ٥ کەس لە ٣ ژوور؛ ٦ کەس یان زیاتر لە ٤ ژوور
• کەمئەندامیی سەخت (GdB 50 یان زیاتر) لە خانوویەکی نەگونجاودا
• مانەوە لە شوێنی حەوانەوەی بەپەلە یان کاتی، بۆ نموونە Frauenhaus. ئەگەر لە Unterkunftی پەنابەران یان خانووی کاتیی ASOG دەژیت، بپرسە ئایا دەتگرێتەوە
• سەرووی ٦٥ ساڵ و بەجێهێشتنی خانوویەک کە بۆت زۆر گەورەیە
• لەدەستدانی خانوو بەبێ تاوانی خۆت (بۆ نموونە قەدەغەکردنی بەکارهێنانی بینا یان کۆتاییهاتنی کارێک کە خانووەکەی هی خاوەنکار بوو)
• وەرگری SGB II یان SGB XII کە جۆبسێنتەر یان Sozialamt بە نووسین داوای لێ کردووە بگوازێتەوە بۆ خانوویەکی «angemessen»

بەڵگەکەی (بۆ نموونە نامەی Unterkunft، Schwerbehindertenausweis، نامەی جۆبسێنتەر) لەگەڵ داواکارییەکە بنێرە.

هەموویان بە کۆپی بنێرە. بەڵگەیەک کە بە ئەڵمانی نییە (بۆ نموونە بەڵگەی لەدایکبوون یان هاوسەرگیریی دەرەوە) لەوانەیە **وەرگێڕانی پەسەندکراو (beglaubigte Übersetzung)**ی پێویست بێت؛ لە Wohnungsamt بپرسە.

فۆرمەکان (هەموویان لە service.berlin.de دابگرە یان ئۆنلاین پڕیان بکەرەوە)

• BauWohn 502 – Antrag auf einen WBS، واژۆکراو لە لایەن هەموو گەورەکانەوە
• BauWohn 504 – Einkommenserklärung: بۆ هەر ئەندامێکی ماڵ یەکێک، واژۆکراو
• BauWohn 504a – Einkommensbescheinigung: خاوەنکار پڕی دەکاتەوە و واژۆی دەکات (بۆ هەر کەسێک کە کار دەکات)
• ئەگەر پێویست بوو: BauWohn 502a (باری کەسی و خانووی ئێستا)، BauWohn 550 (Partnerschaftserklärung، بۆ هاوبەشی بێ هاوسەرگیری یان کەسانێک کە خزم نین)، BauWohn 549a (سەرپەرشتیی هاوبەش)

ناسنامە و ئیقامە

• کۆپیی پاسپۆرت یان بەڵگەی ناسنامەی هەموو ئەو کەسانەی لە داواکارییەکەدان
• بۆ نا-EU: کۆپیی کارتی ئیقامە (پێش و پشت) و بۆ پەنابەران Reiseausweis

خێزان

• **بەڵگەی لەدایکبوون (Geburtsurkunde)**ی ئەو منداڵانەی لەگەڵت دێن
• بەڵگەی هاوسەرگیری یان تۆمارکردنی هاوبەشی
• ئەگەر سەڵت نیت بەڵام تەنهایت: بڕیاری تەڵاق یان بەڵگەی مردن
• بۆ دایک و باوکی بێ هاوسەرگیری بە منداڵی هاوبەش: Vaterschaftsanerkennung و بەڵگەی سەرپەرشتیی هاوبەش
• سکپڕی: کۆپیی Mutterpass بە تۆماری هەفتەی ١٤ی سکپڕی

داهات (بۆ ١٢ مانگی داهاتوو)

• پسوولەکانی مووچە (Lohnabrechnung) و BauWohn 504a لە خاوەنکار
• Bescheidی جۆبسێنتەر (Grundsicherungsgeld)، Sozialamt یان AsylbLG
• Bescheidی ALG I، Elterngeld، Rente، Krankengeld، Unterhalt یان Unterhaltsvorschuss
• بۆ Selbstständige: Steuerbescheid یان مەزەندەی داهات

بارە تایبەتەکان

• Schwerbehindertenausweis (پێش و پشت)
• بۆ خوێندکار: Semesterbescheinigung؛ خوێندکاری بیانی: بەڵگەی ماوەی خوێندنیش
• بۆ پێویستیی تایبەت (Dringlichkeit): بەڵگەی پەیوەندیدار (بەشی سەرەوە ببینە)

فایلی ئۆنلاین: PDF یان JPG، هەر فایلێک لانیزۆر ٥ مێگابایت، پێکەوە لانیزۆر ٣٠ مێگابایت.

• WBS ماوەی داواکاریی نییە؛ هەر کاتێک بەدوای خانوودا دەگەڕێیت داوا بکە. بەڵام چونکە پشکنینەکەی چەند هەفتەیەک دەخایەنێت، پێش دەستپێکردنی گەڕان داوا بکە.
• WBS زۆرجار بۆ یەک ساڵ دروستە. ئەگەر لەم یەک ساڵەدا گرێبەستی کرێ واژۆ بکەیت، بەسە. ئەگەر خانووت نەدۆزییەوە، دووبارە داوا بکەرەوە.
• WBSی بەرلین بۆ هەموو ناوچەکانی بەرلین دروستە.

• لە کوێ: Wohnungsamt یان Bürgeramtی ئەو ناوچەیەی Anmeldungت تێدایە. ئەگەر هێشتا لە دەرەوەی بەرلین دەژیت، دەتوانیت هەر Wohnungsamtێکی بەرلین هەڵبژێریت.
• ئۆنلاین: لە پەڕەی WBS لە service.berlin.de (Dienstleistung 120671)؛ بەڵگەکان هەر لەوێ باربکە و پشتڕاستکردنەوەکە پاشەکەوت بکە.
• کاغەزی: فۆرمەکان پڕ بکەرەوە و واژۆیان بکە و بە پۆست بینێرە (باشترە بە Einwurf-Einschreiben) یان بە دەستی خۆت بیدە و پسوولە وەربگرە.
• بەخۆڕایییە.
• پێشتر دەتوانیت بە WBS-Abfrageی ماڵپەڕی سێنات (berlin.de/sen/wohnen) مەزەندە بکەیت ئایا مافت هەیە.

• ماوەی پشکنین: ژمارەیەکی جێگیر نییە؛ سێنات تێکڕای ماوەی پشکنین بە ئۆنلاین نیشان دەدات. زۆرجار چەند هەفتەیەک دەخایەنێت.
• ئەگەر نامەیەک بۆ بەڵگەی زیاتر هات، لە ماوەکەیدا وەڵام بدەرەوە.
• WBS هات: جۆرەکەی (100، 140، 160، 180، 220)، ژمارەی ژوورەکان و ڕێکەوتی دروستی بپشکنە. لە کاتی واژۆکردنی گرێبەستدا WBS دەدەیتە خاوەن خانوو.
• بەدوای خانوودا بگەڕێ: کۆمپانیا گەورەکانی خانووبەرەی بەرلین (landeseigene Wohnungsunternehmen) لە ڕیکلامەکانیاندا دەنووسن ئایا WBS پێویستە و کام جۆر. ڕێنمایی دۆزینەوەی خانوو ببینە.
• ئەگەر ڕەت کرایەوە: کۆتایی نامەکە (Rechtsbehelfsbelehrung) بخوێنەوە؛ زۆرجار لە ماوەی یەک مانگدا Widerspruch (ناڕەزایی) دەدەیت. ژمێرەری ماوە و ڕێنمایی Widerspruch ببینە.
• ئەگەر پێش دۆزینەوەی خانوو بارودۆخەکەت گۆڕا (منداڵ لەدایک بوو، هاوسەرگیری، داهات زۆر بەرز بووەوە)، Wohnungsamt ئاگادار بکەرەوە یان داوای WBSی نوێ بکە.

• واژۆ یان Einkommenserklärungی یەکێک لە گەورەکان کەمە. هەر ئەندامێکی ماڵ BauWohn 504ێکی پێویستە.
• کارتی ئیقامە کەمتر لە یەک ساڵ دروستە. سەرەتا نوێی بکەرەوە، یان Fiktionsbescheinigung پاشکۆ بکە و بپرسە.
• منداڵی لە ڕێگەدا نەنووسراوە. ژوورێکی کەمتر وەردەگریت.
• بیرکردنەوە بەوەی WBS واتە خانوو. دەبێت خۆت بە چالاکی بگەڕێیت و داوا بکەیت.
• داهاتی ناتەواو نووسراوە (بۆ نموونە Minijobی هاوسەر یان نەفەقە). لەوانەیە WBS دواتر هەڵبوەشێتەوە.
• لەگەڵ Grundsicherungsgeld، پێش پەسەندکردنی جۆبسێنتەر گرێبەست واژۆ بکەیت.

ئەم ڕێنماییە تایبەتە بە بەرلین؛ لە ویلایەتەکانی تر سنووری داهات و فۆرمەکان جیاوازن. یارمەتیی بەخۆڕایی: Mieterverein، Sozialberatung، ڕاوێژی کۆچبەران (MBE یان JMD)، Caritas و Diakonie.