خولی تێکەڵبوون (Integrationskurs): مەرجی بەشداری، بەڵگە پێویستەکان و تێچوو لە 2026

ڕێگە	واتای چییە	لە کوێوە	فۆرمی 630.007 پێویستە؟
Berechtigung (مافی یاسایی، § 44 Abs. 1 AufenthG)	یاسا مافی خولەکەی پێ داویت	Ausländerbehörde کاتێک ئیقامە دەدات، پەڕەی Bestätigung über die Berechtigung zur Teilnahme (Berechtigungsschein) دەدات	نەخێر
Verpflichtung (ناچارکردن، § 44a AufenthG)	فەرمانگەیەک ناچاری کردوویت بچیت	Ausländerbehörde، Jobcenter یان فەرمانگەی AsylbLG (Sozialamt / LAF)	نەخێر
Zulassung (§ 44 Abs. 4 AufenthG)	مافی یاساییت نییە، بەڵام خۆت داواکاری دەدەیت و BAMF ئەگەر شوێن و بودجە هەبێت وەرت دەگرێت	داواکاریی خۆت لە BAMF	بەڵێ

کەواتە فۆرمی 630.007 تەنها بۆ کەسێکە کە نە Berechtigungscheinی هەیە، نە Verpflichtung.

Berechtigung: کێ مافی یاسایی هەیە؟

کەسێک کە بۆ یەکەم جار یەکێک لەم ئیقامانە وەردەگرێت و بە هەمیشەیی لە ئەڵمانیا دەمێنێتەوە (زۆرجار ئیقامەی لانیکەم یەک ساڵە):

• ئیقامەی کار: § 18a تا 18d، § 18g (Blaue Karte EU)، § 19c، § 21
• Familiennachzug: § 28، 29، 30، 32، 36، 36a
• مرۆیی: § 25 Abs. 1 (پەنابەری ناسراو بەپێی Asyl)، § 25 Abs. 2 (پەنابەر بەپێی ڕێککەوتنی ژنێڤ یان پاراستنی تەواوکەر)، § 25 Abs. 4a Satz 3، § 25b
• § 23 Abs. 2 یان Abs. 4 (بەرنامەکانی وەرگرتن)، § 38a

گرنگ: ئەم مافە یەک ساڵ دوای وەرگرتنی ئیقامە تەواو دەبێت (§ 44 Abs. 2)، مەگەر بێ تاوانی خۆت نەتتوانیبێت ناو تۆمار بکەیت. ئەگەر تەواو بوو، تەنها لە ڕێگەی Zulassungەوە دەکرێت.

کێ مافی یاسایی نییە (§ 44 Abs. 3): منداڵان و گەنجانێک کە لە ئەڵمانیا دەچنە قوتابخانە، کەسێک کە پێشتر ئەڵمانییەکەی بەسە (B1)، و کەسێک کە «پێویستیی کەمی بە تێکەڵبوون» هەیە. هەر کەسێک دەتوانێت خولەکە بە یارمەتیی دەوڵەت تەنها یەک جار بخوێنێت.

Verpflichtung: کێ ناچارە بچێت؟

• Ausländerbehörde دەتوانێت ناچارت بکات، بۆ نموونە کاتێک ئیقامە وەردەگریت و ناتوانیت بە ئەڵمانیی سادە قسە بکەیت.
• Jobcenter دەتوانێت ئەو کەسەی Grundsicherungsgeld (پێشتر Bürgergeld) وەردەگرێت ناچار بکات.
• فەرمانگەی AsylbLGیش دەتوانێت پەنابەران ناچار بکات یان ڕێگەی بەشدارییان پێ بدات.
• ئەگەر ناچار کرایت و نەچیت یان بەردەوام ئامادە نەبیت: لەوانەیە یارمەتییەکەت کەم بکرێتەوە، درێژکردنەوەی ئیقامەکەت تووشی کێشە ببێت یان سزای پارە (Bußgeld) بدرێیت.

Zulassung: کێ دەتوانێت خۆی داواکاری بدات؟ (فۆرمی 630.007)

بەپێی § 44 Abs. 4 AufenthG ئەم گرووپانە دەتوانن داواکاری بدەن، «بە ئەندازەی شوێنە بەتاڵەکانی خول»:

• پەنابەران بە Aufenthaltsgestattung (ئەگەر لە «sicherer Herkunftsstaat»یت، زۆرجار وەرناگیرێیت)
• Duldung بەپێی § 60a Abs. 2 Satz 3؛ بۆ Ausbildungsduldung (§ 60c) و Beschäftigungsduldung (§ 60d)یش خولەکە بەخۆڕاییە
• ئیقامەی § 24 (پاراستنی کاتی، زۆرتر ئۆکرانییەکان) و § 25 Abs. 5
• بیانییەکان کە مافی یاساییان تەواو بووە یان ئیقامەکەیان مافی خول نادات (بۆ نموونە زۆر ساڵ پێش هاتوون)
• هاووڵاتیانی EU و ئەڵمانییەکان کە ئەڵمانییان بەس نییە و پێویستیی تایبەتیان بە تێکەڵبوون هەیە

باری 2026: سنووری بودجە

• لە 9ی فێبریوەری 2026ەوە BAMF هەموو Zulassungە نوێیەکانی ڕاگرت.
• لە 1ی ئۆگەستی 2026ەوە بە گۆڕانی Integrationskursverordnung (IntV) دیسان Zulassung دەدات، بەڵام تەنها بە گرووپە ئەولەویەتدارەکان و بە ئەندازەی یەکسان بۆ هەردوو گرووپ:
  1. خاوەنانی ئیقامەی § 24 AufenthG
  2. ئەڵمانییەکان و هاووڵاتیانی EU کە ئەڵمانییان بۆ کار بەس نییە، و ئەندامانی خێزانیان؛ ئەویش زیاتر ئەو کەسانەی کە دەبێت بگەڕێنەوە سەر کار (بۆ نموونە مافی Arbeitslosengeldیان هەیە یان داهاتیان کەمە)
• داواکارییەکان بە ڕیزبەندیی گەیشتن دەپشکنرێن (Windhundprinzip). داواکاریی ناتەواو ڕەت دەکرێتەوە.
• Gestattung و Duldung لە گرووپە ئەولەویەتدارەکان نین. یاسا هێشتا ڕێگەی داواکاری دەدات، بەڵام لە کرداردا وەڵام زۆرجار نەرێنییە یان دەبێت چاوەڕێ بکەیت. لە جیاتی ئەوە زۆرجار Erstorientierungskurs (نزیکەی 300 کاتژمێر) پێشنیار دەکرێت؛ وتراوە کە ئەم خولانە لە نۆڤەمبەری 2026ەوە زیاد دەکرێن. لە Migrationsberatung بپرسە لە ناوچەکەت چی هەیە.
• بۆ ئەو کەسانەی Berechtigungیان هەیە (بۆ نموونە پەنابەری ناسراو، پاراستنی تەواوکەر، ئیقامەی کار) یان Verpflichtungیان وەرگرتووە، ئەم سنووردارکردنە هیچ کاریگەرییەکی نییە.

بابەت	بڕ / یاسا
تێچووی هەر کاتژمێرێکی وانە	2,29 یۆرۆ
هەموو خولی ئاسایی (700 کاتژمێر)	1.603 یۆرۆ
کەی پارە دەدەیت	پێش دەستپێکردنی هەر بەشێکی 100 کاتژمێری و پێش Orientierungskurs، بە Kursträger
Einstufungstest و تاقیکردنەوەی کۆتایی	بەخۆڕایی

خۆبەخۆ بەخۆڕاییە (بێ داواکاریی لێخۆشبوون): پەنابەران بە Gestattung، Duldung بەپێی § 60a Abs. 2 Satz 3، § 60c یان § 60d، ئیقامەی § 25 Abs. 5، و Spätaussiedler. ئەگەر Jobcenter ناچاری کردوویت، زۆرجار تێچوو نادەیت؛ لەسەر نامەکەت نووسراوە.

بە داواکاریی لێخۆشبوون (پەڕەی 2ی فۆرمەکە): ئەگەر Grundsicherungsgeld، Arbeitslosengeld، Sozialhilfe یان AsylbLG وەردەگریت، یان سەرەڕای کارکردن مووچەی ناپوختی (Brutto) مانگانەت لە سنوورەکە کەمترە. ئەو سنوورانەی لەسەر فۆرمی 630.007 (وەشانی 01/2025) چاپ کراون:

	سنووری Bruttoی مانگانە
بێ منداڵ	2.656,50 یۆرۆ
بە یەک منداڵ	3.461,50 یۆرۆ
بە دوو منداڵ یان زیاتر	4.266,50 یۆرۆ

ئەم سنوورانە لەوانەیە هەموو ساڵێک بگۆڕێن؛ ژمارە ڕاستەکە هەمیشە لەسەر دوایین وەشانی فۆرمەکەیە. ئەگەر هیچ کامیان نیت بەڵام بە ڕاستی پارەت نییە (Härtefall)، بە بەڵگە (بۆ نموونە Wohngeld-Bescheid) داواکاری بدە.

• لێخۆشبوون پێش دەستپێکردنی خولەکە داوا بکە. ئەگەر لە ناوەڕاستی خولەکەدا داواکاری بدەیت، لە بەشی داهاتووەوە حساب دەکرێت، نەک لە سەرەتاوە.
• ئەو کەسەی لێخۆشبووە دەتوانێت Fahrtkostenzuschuss (یارمەتیی تێچووی هاتوچۆ)یش داوا بکات، ئەگەر خولەکە لانیکەم 5 کیلۆمەتر لە ماڵەوە دوور بێت.
• 50 لە سەدی پارەکە دەگەڕێتەوە: ئەگەر خۆت پارەت داوە و تاقیکردنەوەی کۆتایی لە ماوەی 2 ساڵ (بۆ خولە تایبەتەکان 3 ساڵ) لە بەرواری یەکەم Berechtigungەوە دەربچیت، دەتوانیت نیوەی تێچووەکە وەربگریتەوە. داواکارییەکەی جیایە.
• پارەی ئەو کاتژمێرانەی ئامادە نەبوویت ناگەڕێتەوە.

بۆ Zulassung (فۆرمی 630.007)

• فۆرمی پڕکراو بە واژۆ (پەڕەی 1؛ ئەگەر لێخۆشبوون دەتەوێت، پەڕەی 2یش بە واژۆیەکی جیا)
• کۆپیی پشت و ڕووی بەڵگەی ئیقامە یان ناسنامە: کارتی ئیقامە (eAT)، Aufenthaltsgestattung، Duldung، بۆ EU پاسپۆرت یان کارتی نیشتمانی، بۆ ئەڵمانییەکان Personalausweis
• ئەگەر ناونیشانەکەت تازە گۆڕاوە: Meldebestätigung (لە Bürgeramt)؛ نامەکان بۆ ئەم ناونیشانە دێن

بۆ لێخۆشبوون لە تێچوو (تەنها کۆپی)

• Bescheidی نوێ و هێشتا بەکار لە Jobcenter، Agentur für Arbeit، Sozialamt یان فەرمانگەی AsylbLG
• یان: وەسڵی مووچەی نوێ (Lohnabrechnung، لە خاوەنکار) یان گرێبەستی کار بە مووچەی Brutto؛ ئەگەر منداڵت هەیە، بەڵگەکەی (بۆ نموونە Lohnsteuerbescheinigung یان چاپکراوی ELStAM)
• یان بۆ Härtefall: Wohngeld-Bescheid، Kinderzuschlag، BAföG یان نامەی لێخۆشبوونی Rundfunkbeitrag، لەگەڵ نامەیەکی کورت کە ڕوون بکاتەوە بۆچی ناتوانیت پارە بدەیت

بۆ ناوتۆمارکردن لە Kursträger (هەمووان)

• Berechtigungsschein، نامەی Verpflichtung یان Zulassungی BAMF (ئەسڵ)
• پاسپۆرت یان بەڵگەی ئیقامە
• ئەگەر هەتە: بەڵگەی زمانی پێشوو (بۆ نموونە A1 یان A2)

• Berechtigung یەک ساڵ دوای وەرگرتنی ئیقامە تەواو دەبێت. زوو ناو تۆمار بکە.
• Zulassung یان Berechtigungsschein زۆرجار یەک ساڵ بەکارە؛ بەرواری «gültig bis» لەسەری نووسراوە و تا ئەو کاتە دەبێت لە Kursträgerێک ناوت تۆمار کردبێت.
• دوای ناوتۆمارکردن، خولەکە زۆرجار دەبێت تا 6 هەفتە دەست پێ بکات؛ ئەگەر نەکرا، Kursträger دەبێت پێت بڵێت.
• ئەگەر بە تاوانی خۆت تا یەک ساڵ خولەکە دەست پێ نەکەیت یان زیاتر لە یەک ساڵ بیپچڕێنیت، مافی خولەکە تەواو دەبێت. ئەگەر تاوانی تۆ نەبووە (بۆ نموونە نەخۆشی، منداڵبوون)، بە بەڵگە دەتوانیت دووبارە چالاکی بکەیتەوە.

1. سەرەتا بپرسە مافی یاساییت هەیە یان نا: ئەگەر تازە ئیقامەت وەرگرتووە، لە Ausländerbehörde (لە بەرلین LEA) داوای Berechtigungschein بکە. ئەگەر Grundsicherungsgeld وەردەگریت، لە Jobcenter بپرسە.
2. Kursträgerێک بدۆزەرەوە: بە BAMF-NAvI لە ماڵپەڕی BAMF قوتابخانەکانی زمانی نزیک ماڵەکەت بدۆزەرەوە. زۆرێک لە Kursträgerەکان لە داواکاریی Zulassungدا یارمەتیت دەدەن و بۆت دەینێرن.
3. داواکاریی Zulassung: BAMF دەڵێت داواکارییەکان (بەتایبەتی بۆ گرووپە ئەولەویەتدارەکان) لە ئۆگەستی 2026ەوە بە دیجیتاڵی لە Bundesportal (verwaltung.bund.de) بنێردرێن. فۆرمی کاغەزیی 630.007 هەمان پرسیارەکانی هەیە؛ ئەگەر ناتوانیت ئۆنلاین داواکاری بدەیت، لە Kursträger یان Regionalstelleی BAMF بپرسە.
4. کۆپیی هەموو شتێک هەڵبگرە و بەرواری ناردن بنووسە.
5. Einstufungstest: پێش دەستپێکردن، Kursträger تاقیکردنەوەیەکی دیاریکردنی ئاستی بەخۆڕاییت لێ دەکات بۆ ئەوەی دیار بێت لە کام بەشەوە دەست پێ بکەیت.

جۆری خول: خولی ئاسایی 700 کاتژمێرییە (300 کاتژمێر Basiskurs + 300 کاتژمێر Aufbaukurs + 100 کاتژمێر Orientierungskurs). خولە تایبەتەکان (بۆ نموونە Alphabetisierungskurs بۆ کەسێک کە خوێندنەوە و نووسینی لاتینی نازانێت، یان خولی دایک و باوکان، ژنان و گەنجان) تا 1000 کاتژمێرن. خولی چڕ (Intensivkurs)یش بۆ ئەوانەی خێرا فێر دەبن هەیە.

• BAMF بە نامە وەڵام دەداتەوە. ئەگەر وەرگیرایت، Zulassung (Bestätigung zur Teilnahme) دێت؛ بەم نامەیە زوو لە Kursträger ناو تۆمار بکە.
• ئەگەر لێخۆشبوویت، لە هەمان نامەدا نووسراوە. ئەگەر لێخۆشبوون وەرنەگرت، پێش هەر بەشێکی 100 کاتژمێری پارەی ئەو بەشە دەدەیت. ئەگەر دواتر Grundsicherungsgeld یان یارمەتییەکی ترت وەرگرت، دووبارە داوای لێخۆشبوون بکە.
• ئەگەر ڕەت کرایتەوە: لە کۆتایی نامەکەدا (Rechtsbehelfsbelehrung) نووسراوە چۆن و تا کەی دەتوانیت ناڕەزایی دەرببڕیت؛ زۆرجار یەک مانگ (ژمێرەری ماوە، ڕێنمایی Widerspruch). چونکە بۆ Zulassung مافی یاسایی نییە و لە 2026دا هۆکاری ڕەتکردنەوە زیاتر بودجەیە، زۆرجار باشترە دواتر دووبارە داواکاری بدەیت و تا ئەو کاتە بچیتە Erstorientierungskurs یان خولە بەخۆڕاییە ناوخۆییەکان. لە Migrationsberatung (MBE) یان Jugendmigrationsdienst (JMD) یارمەتی وەربگرە.
• گۆڕانکارییەکان ڕابگەیەنە: ناونیشانی نوێ دەستبەجێ بە BAMF و Kursträger بڵێ. ئەگەر لێخۆشبوو بوویت و ئیتر یارمەتی وەرناگریت یان مووچەکەت لە سنوورەکە زیاتر بوو، BAMF ئاگادار بکەرەوە.
• بەردەوام بچۆ خولەکە: بەتایبەتی ئەگەر ناچار کراویت، ئامادەنەبوون کاریگەریی لەسەر یارمەتی و ئیقامەکەت هەیە.

تاقیکردنەوە کۆتاییەکان

• DTZ (Deutsch-Test für Zuwanderer): ئەنجامەکەی A2 یان B1ـە. لە 1ی نۆڤەمبەری 2026ەوە یاسای نمرەدان قورستر بووە (ڕێنمایی DTZ).
• Leben in Deutschland (LiD): 33 پرسیار؛ بۆ دەرچوون لە Orientierungskurs 15 وەڵامی ڕاست بەسە. بۆ Einbürgerung هەمان تاقیکردنەوە بە 17 وەڵامی ڕاست قبووڵە (ڕێنمایی LiD).
• ئەگەر هەردووکیان دەربچیت (زمانی B1 و LiD)، Zertifikat Integrationskurs وەردەگریت. ئەم بەڵگەیە بۆ ئیقامەی دائیمی (Niederlassungserlaubnis) و Einbürgerung زۆر بەسوودە.
• تاقیکردنەوەکان بەخۆڕایین. ئەگەر دەرنەچوویت، پەڕەیەک بە ئەنجامەکەت وەردەگریت. دەرفەتی دووبارەکردنەوەی کاتژمێرەکان لە 2026دا سنووردار کراوە (بەپێی Merkblattی BAMF تەنها دوای خولەکانی Alphabetisierung تا 300 کاتژمێر)؛ پێش تاقیکردنەوە لە Kursträger بپرسە.

• پڕکردنەوەی فۆرمی 630.007 سەرەڕای هەبوونی مافی یاسایی: پەنابەری ناسراو، پاراستنی تەواوکەر و Familiennachzug دەبێت لە Ausländerbehörde Berechtigungsschein وەربگرن؛ ئەم ڕێگەیە دڵنیاترە و بە بودجەی Zulassung نابەسترێتەوە.
• چاوەڕوانی زیاتر لە یەک ساڵ دوای وەرگرتنی ئیقامە: مافی یاسایی تەواو دەبێت.
• داواکاریی ناتەواو: بێ واژۆ، بێ کۆپیی پشت و ڕووی بەڵگەی ئیقامە، یان بێ Bescheidی نوێ بۆ لێخۆشبوون. لە 2026دا داواکاریی ناتەواو ڕاستەوخۆ ڕەت دەکرێتەوە.
• ناردنی Bescheidی کۆن بۆ لێخۆشبوون کە ماوەکەی تەواو بووە.
• داواکاریی لێخۆشبوون دوای دەستپێکردنی خول: پارەی بەشەکانی پێشوو دەبێت بدەیت.
• ڕانەگەیاندنی ناونیشانی نوێ: Zulassung بۆ ناونیشانە کۆنەکە دەچێت و ماوەکەی تێدەپەڕێت.

*بۆ یارمەتیی بەخۆڕایی: Migrationsberatung für erwachsene Zuwanderer (MBE)، Jugendmigrationsdienst (JMD) (تا 27 ساڵ)، Caritas یان Diakonie. ڕێنمایی گشتیتر: Integrationskurs لە 2026.*