مالیات توی آلمان برای تازه‌کارها: Steuer-ID، کلاس مالیاتی و اظهارنامه

• یه شماره ۱۱ رقمیه که برای همه عمر ثابت می‌مونه؛ با اسباب‌کشی یا ازدواج عوض نمی‌شه.
• بعد از اینکه برای اولین بار آدرست رو ثبت (Anmeldung) کردی، Bundeszentralamt für Steuern (BZSt) اون رو با نامه پستی به آدرست می‌فرسته. برای بچه‌ها هم بعد از تولد خودکار میاد.
• برای قرارداد کار، Kindergeld و اظهارنامه لازمش داری.
• با Steuernummer فرق داره: Steuernummer رو Finanzamt بعداً می‌ده (مثلاً بعد از اولین اظهارنامه یا وقتی کار آزاد شروع می‌کنی).

گمش کردی یا هیچ‌وقت نیومد؟

• اول نگاه کن: معمولاً روی Lohnsteuerbescheinigung (برگه سالانه‌ای که کارفرما می‌ده) یا روی Steuerbescheid قبلی نوشته شده.
• اگه نیست، توی سایت BZSt فرم آنلاین رو پر کن یا براشون نامه بنویس. شماره فقط با پست به آدرس ثبت‌شده‌ت فرستاده می‌شه. رایگانه.
• اگه ۳ ماه بعد از اولین Anmeldung هنوز نامه نیومده، می‌تونی از BZSt درخواست کنی.
• اگه خیلی فوریه، با کارت شناسایی برو Finanzamt محل خودت.

کلاس مالیاتی فقط تعیین می‌کنه هر ماه چقدر از حقوقت کم بشه. مالیات واقعی سالانه آخرش با اظهارنامه حساب می‌شه.

کلاس	برای کی؟
I	مجرد، جدا شده، طلاق‌گرفته؛ یا متأهل وقتی همسرت توی آلمان زندگی نمی‌کنه
II	والد تنها (Alleinerziehend) که با بچه‌ش تنها زندگی می‌کنه
III	متأهل، کسی که درآمد بیشتری داره (همسر اون یکی کلاس V می‌گیره)
IV	متأهل، وقتی هر دو تقریباً یه اندازه درآمد دارن
V	متأهل، همسری که درآمد کمتری داره (کنار III)
VI	کار دوم یا سوم هم‌زمان (غیر از مینی‌جاب)

زن و شوهر: III/V، IV/IV یا Faktorverfahren؟

• بعد از ازدواج، اگه هر دو کار می‌کنین، معمولاً خودکار IV/IV می‌شین.
• III/V: کسی که بیشتر درآمد داره ماهانه کمتر مالیات می‌ده، اون یکی خیلی بیشتر. سرجمع سال فرقی نمی‌کنه، ولی با III/V اظهارنامه اجباری می‌شه و ممکنه آخر سال باید پول پس بدین.
• IV/IV با Faktor (Faktorverfahren): Finanzamt یه ضریب حساب می‌کنه که مالیات ماهانه منصفانه‌تر بین شما دو نفر تقسیم بشه. اینم اظهارنامه رو اجباری می‌کنه.
• مهم برای Elterngeld و Arbeitslosengeld I: این پول‌ها از حقوق خالص حساب می‌شن؛ کلاس مالیاتی روی مبلغ‌شون اثر داره. قبل از عوض کردن کلاس، مشاوره بگیر.
• عوض کردن کلاس: با فرم Antrag auf Steuerklassenwechsel bei Ehegatten توی ELSTER یا کاغذی پیش Finanzamt.
• اگه همسرت هنوز بیرون از آلمان (و بیرون از اتحادیه اروپا) زندگی می‌کنه، معمولاً III نمی‌گیری و توی کلاس I می‌مونی.

والد تنها: کلاس II

• شرط: با بچه‌ای که براش Kindergeld می‌گیری زیر یه سقف زندگی کنی، بچه توی آدرس تو ثبت باشه و آدم بزرگسال دیگه‌ای (مثلاً شریک زندگی) باهاتون نباشه.
• با کلاس II Entlastungsbetrag می‌گیری: ۴٬۲۶۰ یورو در سال برای بچه اول، و ۲۴۰ یورو برای هر بچه بعدی.
• خودکار نمیاد؛ باید از Finanzamt درخواست کنی (توی ELSTER هم می‌شه).

• Lohnsteuer: مالیات حقوق، بسته به کلاس مالیاتی.
• Solidaritätszuschlag: فقط برای درآمدهای خیلی بالا؛ اکثر مردم دیگه نمی‌دن.
• Kirchensteuer (مالیات کلیسا): فقط اگه عضو کلیسای مسیحی ثبت شدی. موقع Anmeldung سؤال دین رو درست جواب بده؛ اگه مسلمونی یا دین دیگه‌ای داری، این مالیات رو نمی‌دی.
• Grundfreibetrag توی 2026: تا ۱۲٬۳۴۸ یورو درآمد مشمول مالیات توی سال اصلاً مالیات نداره.
• Bürgergeld/Grundsicherungsgeld و پول AsylbLG مالیات ندارن.

• توی 2026 مینی‌جاب تا ماهی ۶۰۳ یوروئه. معمولاً کارفرما ۲٪ مالیات ثابت (Pauschalsteuer) رو خودش می‌ده و از تو چیزی کم نمی‌شه.
• در این حالت لازم نیست درآمد مینی‌جاب رو توی اظهارنامه بنویسی. جزئیات بیشتر: مینی‌جاب و میدی‌جاب.

اگه یکی از اینا درباره‌ت درسته، باید اظهارنامه بدی (§ 46 EStG):

• زن و شوهرین و کلاس III/V یا IV با Faktor دارین.
• هم‌زمان پیش چند کارفرما کار کردی (کلاس VI).
• توی سال بیشتر از ۴۱۰ یورو پول جایگزین حقوق گرفتی، مثل Arbeitslosengeld I، Kurzarbeitergeld، Krankengeld یا Elterngeld.
• بیشتر از ۴۱۰ یورو درآمد دیگه داشتی که ازش مالیات کم نشده (مثلاً اجاره).
• یه Freibetrag روی کارت مالیاتیت ثبت کرده بودی (مثلاً برای راه طولانی تا سر کار).
• کار آزاد یا کار جانبی مستقل داری.

مهلت برای سال 2025: بدون مشاور تا ۳۱ ژوئیه 2026 بود. اگه با Steuerberater یا Lohnsteuerhilfeverein کار می‌کنی، تا ۱ مارس 2027. اگه اجباری بوده و هنوز ندادی، زود بده؛ وگرنه ممکنه جریمه تأخیر (Verspätungszuschlag) بخوری.

• اگه اجباری نیست، می‌تونی داوطلبانه بدی (Antragsveranlagung). اکثر کارگرها پول پس می‌گیرن.
• ۴ سال وقت داری. یعنی اظهارنامه 2022 فقط تا ۳۱ دسامبر 2026 قبوله! بعدش اون پول از دست می‌ره.
• مثلاً اگه وسط سال کار رو شروع کردی، مدتی بیکار بودی یا هزینه‌های کاری داشتی، احتمال برگشت پول زیاده.
• اگه توی اظهارنامه داوطلبانه نتیجه این شد که باید پول بدی، می‌تونی ظرف یک ماه با Einspruch درخواستت رو پس بگیری. قبلش با مشاور چک کن.

هزینه‌های کاری (Werbungskosten)

• Arbeitnehmer-Pauschbetrag: Finanzamt خودکار ۱٬۲۳۰ یورو در سال حساب می‌کنه، حتی بدون مدرک. فقط اگه هزینه‌هات بیشتر از این بوده، جمع کردن رسیدها فایده داره.
• راه تا سر کار (Entfernungspauschale): از سال 2026 برای هر روز کاری ۳۸ سنت برای هر کیلومتر فاصله (فقط مسیر رفت)، از کیلومتر اول. برای سال‌های قبل (مثلاً 2025): ۳۰ سنت برای ۲۰ کیلومتر اول و ۳۸ سنت از کیلومتر ۲۱ به بعد. فرقی نمی‌کنه با ماشین، دوچرخه یا Deutschlandticket بری.
• وسایل کار (Arbeitsmittel): مثلاً لپ‌تاپ برای کار، لباس مخصوص کار، ابزار، کتاب تخصصی.
• Homeoffice: برای هر روز کار از خونه ۶ یورو، حداکثر ۱٬۲۶۰ یورو در سال.
• هزینه کار پیدا کردن (عکس، پست، سفر برای مصاحبه)، کلاس‌های شغلی و اسباب‌کشی به‌خاطر کار.

بچه‌ها

• هزینه مهدکودک و پرستار بچه (Kinderbetreuungskosten): ۸۰٪ هزینه، حداکثر ۴٬۸۰۰ یورو برای هر بچه در سال، تا ۱۴ سالگی. باید فاکتور داشته باشی و با انتقال بانکی پرداخت کرده باشی (نقدی قبول نیست). هزینه غذا حساب نمی‌شه.
• Kindergeld یا Kinderfreibetrag؟ تو هر ماه Kindergeld می‌گیری (توی 2026 ماهی ۲۵۹ یورو). توی اظهارنامه، Finanzamt خودش چک می‌کنه که برات Kinderfreibetrag (در 2026 جمعاً ۹٬۷۵۶ یورو برای هر بچه برای پدر و مادر با هم) بهتره یا Kindergeld (Günstigerprüfung). تو لازم نیست انتخاب کنی. برای درآمدهای معمولی، Kindergeld بهتره.

• ELSTER (elster.de) سایت رسمی Finanzamt‌ـه و کاملاً رایگانه.
• ثبت‌نام: با Steuer-ID ثبت‌نام می‌کنی و یه کد فعال‌سازی با پست برات میاد (چند روز طول می‌کشه). بعد یه فایل گواهی (Zertifikat) می‌گیری که رمز ورودته؛ گمش نکن.
• اطلاعات حقوقت معمولاً از قبل توی سیستم هست؛ می‌تونی با Belegabruf وارد کنی.
• بعد از بررسی، Steuerbescheid میاد. اگه اشتباهی دیدی، ظرف یک ماه Einspruch بده.

• Lohnsteuerhilfeverein انجمن‌هایی هستن که برای کارگرها، بازنشسته‌ها و دریافت‌کننده‌های Arbeitslosengeld اظهارنامه پر می‌کنن.
• باید عضو بشی؛ حق عضویت سالانه معمولاً به درآمدت بستگی داره و از Steuerberater ارزون‌تره.
• برای کار آزاد (Selbstständigkeit) معمولاً نمی‌تونن کمک کنن؛ اونجا باید بری پیش Steuerberater.
• مراقب کسایی باش که بدون مجوز و نقدی "اظهارنامه پر می‌کنن".

⚠️ هنوز قانون نشده. دولت این‌ها رو توی Einkommensteuerreformgesetz 2027 پیشنهاد داده (کابینه: ۲ سپتامبر 2026) و الان توی Bundestag بررسی می‌شه. ممکنه عوض بشن:

• Grundfreibetrag از ۱۲٬۳۴۸ به ۱۲٬۵۶۴ یورو
• Kindergeld از ۲۵۹ به ۲۶۷ یورو در ماه
• Kinderfreibetrag جمعاً از ۹٬۷۵۶ به ۱۰٬۰۵۶ یورو
• Arbeitnehmer-Pauschbetrag از ۱٬۲۳۰ به ۱٬۴۳۰ یورو
• مالیات ثابت مینی‌جاب (سهم کارفرما) از ۲٪ به ۵٪

• Steuer-ID رو نگه دار؛ اگه گم شد از BZSt دوباره بگیر.
• کلاس مالیاتیت رو چک کن؛ والد تنها کلاس II رو درخواست کنه.
• اظهارنامه 2022 رو تا ۳۱.۱۲.2026 بده، اگه هنوز ندادی.
• با ELSTER رایگانه؛ اگه سخته، برو پیش Lohnsteuerhilfeverein.