باج لە ئەڵمانیا بۆ سەرەتاکاران: Steuer-ID، پۆلی باج و ڕاگەیاندنی باج

• ژمارەیەکی ١١ ڕەقەمییە و بۆ هەموو ژیان وەک خۆی دەمێنێتەوە؛ بە گواستنەوەی ماڵ یان هاوسەرگیری ناگۆڕێت.
• دوای ئەوەی بۆ یەکەم جار ناونیشانەکەت تۆمار دەکەیت (Anmeldung)، Bundeszentralamt für Steuern (BZSt) بە نامەی پۆستە بۆ ناونیشانەکەتی دەنێرێت. بۆ منداڵیش دوای لەدایکبوون خۆکارانە دێت.
• بۆ گرێبەستی کار، Kindergeld و ڕاگەیاندنی باج پێویستە.
• لەگەڵ Steuernummer جیاوازە: Steuernummer دواتر Finanzamt دەیدات (بۆ نموونە دوای یەکەم ڕاگەیاندنی باج یان کاتێک کاری سەربەخۆ دەست پێدەکەیت).

ونت کردووە یان هەرگیز نەهات؟

• یەکەم سەیر بکە: زۆرجار لەسەر Lohnsteuerbescheinigung (ئەو پەڕە ساڵانەیەی خاوەنکار دەیدات) یان لەسەر Steuerbescheidی پێشوو نووسراوە.
• ئەگەر نەبوو، لە ماڵپەڕی BZSt فۆرمی ئۆنلاین پڕ بکەرەوە یان نامەیان بۆ بنووسە. ژمارەکە تەنها بە پۆستە بۆ ناونیشانی تۆمارکراوت دەنێردرێت. بێبەرامبەرە.
• ئەگەر ٣ مانگ دوای یەکەم Anmeldung هێشتا نامە نەهاتووە، دەتوانیت داوا لە BZSt بکەیت.
• ئەگەر زۆر پەلەتە، بە ناسنامە بڕۆ بۆ Finanzamtی ناوچەکەت.

پۆلی باج تەنها دیاری دەکات هەموو مانگێک چەند لە مووچەکەت ببڕدرێت. باجی ڕاستەقینەی ساڵانە لە کۆتاییدا بە ڕاگەیاندنی باج حیساب دەکرێت.

پۆل	بۆ کێ؟
I	سەڵت، جیابووەوە، تەڵاقدراو؛ یان هاوسەردار کاتێک هاوسەرەکەت لە ئەڵمانیا ناژیت
II	دایک یان باوکی تەنها (Alleinerziehend) کە بە تەنها لەگەڵ منداڵەکەی دەژیت
III	هاوسەردار، ئەوەی داهاتی زیاترە (هاوسەرەکەی پۆلی V وەردەگرێت)
IV	هاوسەردار، کاتێک هەردووکیان نزیکەی هەمان داهاتیان هەیە
V	هاوسەردار، ئەوەی داهاتی کەمترە (لەگەڵ III)
VI	کاری دووەم یان سێیەم لە هەمان کاتدا (جگە لە Minijob)

ژن و مێرد: III/V، IV/IV یان Faktorverfahren؟

• دوای هاوسەرگیری، ئەگەر هەردووکتان کار دەکەن، زۆرجار خۆکارانە IV/IV دەبن.
• III/V: ئەوەی داهاتی زیاترە مانگانە باجی کەمتر دەدات، ئەوی تر زۆر زیاتر. لە کۆی ساڵدا جیاوازی نییە، بەڵام بە III/V ڕاگەیاندنی باج ناچاری دەبێت و لەوانەیە لە کۆتایی ساڵ پارە بگەڕێننەوە.
• IV/IV لەگەڵ Faktor (Faktorverfahren): Finanzamt هاوکۆلکەیەک حیساب دەکات بۆ ئەوەی باجی مانگانە دادپەروەرانەتر لە نێوانتاندا دابەش بێت. ئەمەش ڕاگەیاندنی باج ناچاری دەکات.
• گرنگ بۆ Elterngeld و Arbeitslosengeld I: ئەم پارانە لە مووچەی سافی حیساب دەکرێن؛ پۆلی باج کاریگەری لەسەر بڕەکەیان هەیە. پێش گۆڕینی پۆل، ڕاوێژ وەربگرە.
• گۆڕینی پۆل: بە فۆرمی Antrag auf Steuerklassenwechsel bei Ehegatten لە ELSTER یان بە کاغەز لە Finanzamt.
• ئەگەر هاوسەرەکەت هێشتا لە دەرەوەی ئەڵمانیا (و دەرەوەی یەکێتیی ئەوروپا) دەژیت، زۆرجار III وەرناگریت و لە پۆلی I دەمێنیتەوە.

دایک/باوکی تەنها: پۆلی II

• مەرج: لەگەڵ ئەو منداڵەی کە Kindergeldی بۆ وەردەگریت لە یەک ماڵدا بژیت، منداڵەکە لە ناونیشانی تۆدا تۆمار بێت و کەسێکی گەورەی تر (بۆ نموونە هاوبەشی ژیان) لەگەڵتان نەبێت.
• بە پۆلی II Entlastungsbetrag وەردەگریت: ٤٬٢٦٠ یۆرۆ لە ساڵێکدا بۆ منداڵی یەکەم، و ٢٤٠ یۆرۆ بۆ هەر منداڵێکی تر.
• خۆکارانە نایەت؛ دەبێت داوا لە Finanzamt بکەیت (لە ELSTERیش دەکرێت).

• Lohnsteuer: باجی مووچە، بەپێی پۆلی باج.
• Solidaritätszuschlag: تەنها بۆ داهاتی زۆر بەرز؛ زۆربەی خەڵک ئیتر نایدەن.
• Kirchensteuer (باجی کڵێسا): تەنها ئەگەر وەک ئەندامی کڵێسای مەسیحی تۆمار کرابیت. لە کاتی Anmeldung پرسیاری ئایین بە دروستی وەڵام بدەرەوە؛ ئەگەر موسڵمانیت یان ئایینێکی ترت هەیە، ئەم باجە نادەیت.
• Grundfreibetrag لە ٢٠٢٦: تا ١٢٬٣٤٨ یۆرۆ داهاتی باجلێدراو لە ساڵێکدا هیچ باجی نییە.
• Bürgergeld/Grundsicherungsgeld و پارەی AsylbLG باجیان نییە.

• لە ٢٠٢٦ Minijob تا مانگانە ٦٠٣ یۆرۆیە. زۆرجار خاوەنکار ٢٪ باجی جێگیر (Pauschalsteuer) خۆی دەدات و هیچ لە تۆ نابڕدرێت.
• لەم حاڵەتەدا پێویست ناکات داهاتی Minijob لە ڕاگەیاندنی باجدا بنووسیت. وردەکاریی زیاتر: Minijob و Midijob.

ئەگەر یەکێک لەمانە بۆ تۆ ڕاستە، دەبێت ڕاگەیاندنی باج بدەیت (§ 46 EStG):

• ژن و مێردن و پۆلی III/V یان IV لەگەڵ Faktorتان هەیە.
• لە هەمان کاتدا لای چەند خاوەنکارێک کارت کردووە (پۆلی VI).
• لە ساڵێکدا زیاتر لە ٤١٠ یۆرۆ پارەی جێگرەوەی مووچەت وەرگرتووە، وەک Arbeitslosengeld I، Kurzarbeitergeld، Krankengeld یان Elterngeld.
• زیاتر لە ٤١٠ یۆرۆ داهاتی ترت هەبووە کە باجی لێ نەبڕدراوە (بۆ نموونە کرێی خانوو).
• Freibetragێکت لەسەر زانیارییەکانی باجت تۆمار کردبوو (بۆ نموونە بۆ ڕێگای دوور تا سەر کار).
• کاری سەربەخۆ یان کاری لاوەکیی سەربەخۆت هەیە.

ماوە بۆ ساڵی ٢٠٢٥: بێ ڕاوێژکار تا ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ بوو. ئەگەر لەگەڵ Steuerberater یان Lohnsteuerhilfeverein کار دەکەیت، تا ١ی ئازاری ٢٠٢٧. ئەگەر ناچاری بووە و هێشتا نەتداوە، زوو بیدە؛ ئەگەرنا لەوانەیە سزای دواکەوتن (Verspätungszuschlag) بدەیت.

• ئەگەر ناچاری نییە، دەتوانیت بە خۆبەخشی بیدەیت (Antragsveranlagung). زۆربەی کرێکاران پارە وەردەگرنەوە.
• ٤ ساڵ کاتت هەیە. واتە ڕاگەیاندنی باجی ٢٠٢٢ تەنها تا ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٦ وەردەگیرێت! دوای ئەوە ئەو پارەیە لەدەست دەچێت.
• بۆ نموونە ئەگەر لە ناوەڕاستی ساڵ دەستت بە کار کردووە، ماوەیەک بێکار بوویت یان خەرجیی کارت هەبووە، ئەگەری گەڕانەوەی پارە زۆرە.
• ئەگەر لە ڕاگەیاندنی خۆبەخشدا دەرکەوت کە دەبێت پارە بدەیت، دەتوانیت لە ماوەی یەک مانگدا بە Einspruch داواکارییەکەت بکشێنیتەوە. پێشتر لەگەڵ ڕاوێژکار بیپشکنە.

خەرجییەکانی کار (Werbungskosten)

• Arbeitnehmer-Pauschbetrag: Finanzamt خۆکارانە ١٬٢٣٠ یۆرۆ لە ساڵێکدا حیساب دەکات، تەنانەت بێ بەڵگە. تەنها ئەگەر خەرجییەکانت زیاتر لەمە بووە، کۆکردنەوەی پسوولەکان سوودی هەیە.
• ڕێگای سەر کار (Entfernungspauschale): لە ساڵی ٢٠٢٦ەوە بۆ هەر ڕۆژێکی کار ٣٨ سەنت بۆ هەر کیلۆمەترێکی دووری (تەنها ڕێگای چوون)، لە کیلۆمەتری یەکەمەوە. بۆ ساڵانی پێشوو (بۆ نموونە ٢٠٢٥): ٣٠ سەنت بۆ ٢٠ کیلۆمەتری یەکەم و ٣٨ سەنت لە کیلۆمەتری ٢١ بەدواوە. جیاوازی نییە بە ئۆتۆمبێل، پایسکل یان Deutschlandticket بڕۆیت.
• کەرەستەی کار (Arbeitsmittel): بۆ نموونە لاپتۆپ بۆ کار، جلی تایبەتی کار، ئامراز، کتێبی پسپۆڕی.
• Homeoffice: بۆ هەر ڕۆژێکی کار لە ماڵەوە ٦ یۆرۆ، زۆرترین ١٬٢٦٠ یۆرۆ لە ساڵێکدا.
• خەرجیی دۆزینەوەی کار (وێنە، پۆستە، گەشت بۆ چاوپێکەوتن)، خولی پیشەیی و گواستنەوەی ماڵ بەهۆی کارەوە.

منداڵ

• خەرجیی باخچەی ساوایان و چاودێری منداڵ (Kinderbetreuungskosten): **٨٠٪**ی خەرجییەکە، زۆرترین ٤٬٨٠٠ یۆرۆ بۆ هەر منداڵێک لە ساڵێکدا، تا ١٤ ساڵی. دەبێت **پسوولە (Rechnung)**ت هەبێت و بە گواستنەوەی بانکی پارەت دابێت (پارەی نەقد قبووڵ نییە). خەرجیی خواردن ناژمێردرێت.
• Kindergeld یان Kinderfreibetrag؟ تۆ هەموو مانگێک Kindergeld وەردەگریت (لە ٢٠٢٦ مانگانە ٢٥٩ یۆرۆ). لە ڕاگەیاندنی باجدا Finanzamt خۆی دەپشکنێت کە ئایا Kinderfreibetrag (لە ٢٠٢٦ بە گشتی ٩٬٧٥٦ یۆرۆ بۆ هەر منداڵێک بۆ دایک و باوک پێکەوە) باشترە یان Kindergeld (Günstigerprüfung). پێویست ناکات تۆ هەڵبژێریت. بۆ داهاتی ئاسایی، Kindergeld باشترە.

• ELSTER (elster.de) ماڵپەڕی فەرمیی Finanzamtە و بە تەواوی بێبەرامبەرە.
• خۆتۆمارکردن: بە Steuer-ID خۆت تۆمار دەکەیت و کۆدێکی چالاککردن بە پۆستە بۆت دێت (چەند ڕۆژێک دەخایەنێت). دواتر فایلێکی بڕوانامە (Zertifikat) وەردەگریت کە کلیلی چوونە ژوورەوەتە؛ ونی مەکە.
• زانیارییەکانی مووچەکەت زۆرجار پێشتر لە سیستەمەکەدا هەیە؛ دەتوانیت بە Belegabruf بیهێنیتە ناوەوە.
• دوای پشکنین، Steuerbescheid دێت. ئەگەر هەڵەیەکت بینی، لە ماوەی یەک مانگدا Einspruch بدە.

• Lohnsteuerhilfeverein کۆمەڵەگەلێکن کە بۆ کرێکاران، خانەنشینان و وەرگرانی Arbeitslosengeld ڕاگەیاندنی باج پڕ دەکەنەوە.
• دەبێت ببیتە ئەندام؛ پارەی ئەندامێتیی ساڵانە زۆرجار بەپێی داهاتەکەتە و لە Steuerberater هەرزانترە.
• بۆ کاری سەربەخۆ (Selbstständigkeit) زۆرجار ناتوانن یارمەتی بدەن؛ لەوێ دەبێت بچیتە لای Steuerberater.
• ئاگاداری ئەو کەسانە بە کە بێ مۆڵەت و بە پارەی نەقد "ڕاگەیاندنی باج پڕ دەکەنەوە".

⚠️ هێشتا نەبووە بە یاسا. حکوومەت ئەمانەی لە Einkommensteuerreformgesetz 2027 پێشنیار کردووە (کابینە: ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦) و ئێستا لە Bundestag تاوتوێ دەکرێت. لەوانەیە بگۆڕێن:

• Grundfreibetrag لە ١٢٬٣٤٨ بۆ ١٢٬٥٦٤ یۆرۆ
• Kindergeld لە ٢٥٩ بۆ ٢٦٧ یۆرۆ لە مانگێکدا
• Kinderfreibetrag بە گشتی لە ٩٬٧٥٦ بۆ ١٠٬٠٥٦ یۆرۆ
• Arbeitnehmer-Pauschbetrag لە ١٬٢٣٠ بۆ ١٬٤٣٠ یۆرۆ
• باجی جێگیری Minijob (بەشی خاوەنکار) لە ٢٪ بۆ ٥٪

• Steuer-ID بپارێزە؛ ئەگەر ونبوو لە BZSt دووبارە وەریبگرەوە.
• پۆلی باجەکەت بپشکنە؛ دایک/باوکی تەنها داوای پۆلی II بکات.
• ئەگەر هێشتا ڕاگەیاندنی باجی ٢٠٢٢ت نەداوە، تا ٣١.١٢.٢٠٢٦ بیدە.
• بە ELSTER بێبەرامبەرە؛ ئەگەر قورسە، بڕۆ بۆ Lohnsteuerhilfeverein.