فۆرمی Anlage EKی Jobcenter (داهات): خاڵ بە خاڵ

ئەم Anlageیە بۆ هەر کەسێکی ١٥ ساڵ یان گەورەتر لە خێزانەکەتە (Bedarfsgemeinschaft)، جیا جیا. واتە بۆ خۆت پەڕەیەک، بۆ هاوسەرەکەت پەڕەیەک، بۆ منداڵە ١٦ ساڵانەکەشت پەڕەیەک. تەنانەت ئەگەر ئەو کەسە هیچ داهاتێکی نییە دەبێت پڕی بکەیتەوە و «Nein»/«Keine» نیشان بکەیت. بۆ هەر داهاتێک بەڵگە بنێرە، تەنها کۆپی، ئەسڵ مەنێرە.

بەشی A هەمیشە هی ئەو کەسەیە کە داواکاریی سەرەکی (Hauptantrag)ی داوە، نەک بە پێویستی ئەو کەسەی ئەم پەڕەیە بۆیەتی. لێرە ناوی بچووکی ئەو کەسە بە پیتی لاتینی بنووسە، ڕێک وەک کارتی ئیقامە یان پاسپۆرت.

نموونە: Sara

ناوی بنەماڵەی داواکاری سەرەکی، بە هەمان ڕێنووسێک کە لە Hauptantrag نووسیوتە.

نموونە: Ahmadi

ڕێکەوتی لەدایکبوونی داواکاری سەرەکی، بە شێوەی ڕۆژ.مانگ.ساڵ، بۆ نموونە «14.03.1990». ئەگەر لە بەڵگەکانت ڕۆژ و مانگ ڕوون نییە (بۆ نموونە «01.01.»)، ئەوە بنووسە کە لەسەر کارتی ئیقامەکەتە.

نموونە: 14.03.1990

ژمارەی دۆسیەکەت لە Jobcenter (BG-Nummer). لە سەرەوەی هەر نامە یان Bescheidێکی Jobcenter نووسراوە، شێوەی وەک «96201BG0123456»ە (٥ ژمارە، BG، ٧ ژمارە). ئەگەر یەکەم جارە داواکاری دەدەیت و هێشتا ژمارەت نییە، بەتاڵی بهێڵە.

نموونە: 96201BG0123456

بەشی B هی ئەو کەسەیە کە ئەم پەڕەیە دەربارەی داهاتی ئەوە. ئەگەر پەڕەکە بۆ خۆت پڕ دەکەیتەوە، هەمان ناوی بەشی A دووبارە بکەرەوە. ئەگەر بۆ هاوسەر یان منداڵی سەرووی ١٥ ساڵە، ناوی ئەو بنووسە. هەڵەی باو: هەموو پەڕەکان بە ناوی داواکار پڕکردنەوە؛ ئەوکات Jobcenter نازانێت کام داهات هی کێیە.

نموونە: Reza

ناوی بنەماڵەی هەمان ئەو کەسەی ئەم پەڕەیە بۆیەتی.

نموونە: Ahmadi

ڕێکەوتی لەدایکبوونی هەمان کەس. Jobcenter لەم ڕێکەوتەوە دەزانێت ئەو کەسە خوار ٢٥ ساڵە یان منداڵە؛ یاساکانی بۆی جیاوازن (بۆ نموونە بۆ قوتابی داهاتی کاری پشووی هاوین تا سنوورێک ئازادە).

نموونە: 02.07.1987

ئەم کەسە لە کار پارە وەردەگرێت؟ هەموو جۆرە کارێک حسابە: کاری تەواوکات، نیوەکات، Minijob، Ausbildung (مووچەی ڕاهێنان)، کاری پشوو (Ferienjob)، تەنانەت چەند کاتژمێرێک لە هەفتەدا. ئەگەر بەڵێ، «Ja» و پاشان بەشی ٩ تا ٢٠ پڕ بکەرەوە و وەسڵی مووچەی (Lohnabrechnung) چەند مانگی دوایی + گرێبەستی کار (Arbeitsvertrag) بنێرە. ئەگەر نا، «Nein». کاری ڕەشیش دەبێت بڵێیت؛ ئەگەر دواتر ئاشکرا بێت، پارەکە دەگەڕێننەوە و لەوانەیە سکاڵای تاوانکاری بکرێت. باشییەکەی ئەوەیە بەشێک لە مووچەی کار ئازادە (سەرەتا ١٠٠ یۆرۆ تەواو، پاشان بە ڕێژە)، کەواتە کارکردن هەمیشە بە قازانجتە.

نموونە: ☑ Ja

ناوی تەواوی کۆمپانیا یان خاوەنکار، وەک لە سەرەوەی وەسڵی مووچە یان لە گرێبەستی کار نووسراوە (لەگەڵ «GmbH»، «UG» و …). ئەگەر لە چەند شوێنێک کار دەکەیت، یەکەم (زۆرجار گەورەترین) لێرە بنووسە و دووەم لە بەشی ١٥. ئەگەر زیاتر لە دوو خاوەنکارت هەیە، پەڕەیەکی پاشکۆ بە ناو و ناونیشانی ئەوانی تر دابنێ.

نموونە: Muster Logistik GmbH

ناونیشانی خاوەنکار: شەقام، ژمارەی خانوو، کۆدی پۆستە و شار. ناونیشانی نووسینگەی کۆمپانیا بنووسە (ئەوەی لەسەر وەسڵی مووچەیە)، نەک بە پێویستی ئەو شوێنەی خۆت تێیدا کار دەکەیت؛ شوێنی کاری خۆت لە بەشی ٢٥ تا ٢٨ دێت. Jobcenter لەوانەیە بەم ناونیشانە فۆرمی «Einkommensbescheinigung» بۆ خاوەنکار بنێرێت.

نموونە: Industriestraße 4, 12347 Berlin

مووچە کەی دێتە هەژمارەکەت؟ Jobcenter داهات لە هەمان ئەو مانگەدا حساب دەکات کە پارەکە دێتە هەژمارەکەت. «Im laufenden Monat» واتە مووچەی ئۆکتۆبەر لە کۆتایی هەمان ئۆکتۆبەر وەردەگریت. «Im Folgemonat» واتە مووچەی ئۆکتۆبەر لە سەرەتای نۆڤەمبەر وەردەگریت (زۆر باوە، بەتایبەتی لە Minijob). لە کەشفی بانک (Kontoauszug) سەیری بکە. ئەگەر هەڵە نیشان بکەیت، حیسابی مانگەکان تێکدەچێت و دواتر پارە دەگەڕێننەوە.

نموونە: ☑ Im Folgemonat

تەنها ئەگەر کارێکی دووەمیشت هەیە (بۆ نموونە کاری سەرەکی + Minijobێکی شەوانە). ناوی تەواوی خاوەنکاری دووەم بنووسە. ئەگەر تەنها یەک کارت هەیە، بەشی ١٥ تا ٢٠ بەتاڵ بهێڵە.

ناونیشانی خاوەنکاری دووەم، وەک بەشی ١٠ تا ١٣. ئەگەر کاری دووەمت نییە، بەتاڵ.

مووچەی کاری دووەم کەی دێت، هەمان مانگ یان مانگی دواتر؟ وەک بەشی ١٤. زۆرجار دوو کار دوو کاتی پارەدانی جیاوازیان هەیە، کەواتە جیا سەیری بکە.

کاری سەربەخۆت هەیە؟ واتە Gewerbeت تۆمار کردووە یان Freiberuflerیت: بۆ نموونە شۆفێری تەکسی یان گەیاندن بە Gewerbeی خۆت، سەرتاشخانە، چێشتخانە، فرۆشتنی ئۆنلاین، وەرگێڕ یان مامۆستای سەربەخۆ. ئەگەر «Ja»، دەبێت Anlage EKSیش پڕ بکەیتەوە (پێشبینیی داهات و خەرجیی ٦ مانگ). ئەگەر تەنها بۆ کۆمپانیایەک کار دەکەیت و وەسڵی مووچە وەردەگریت، ئەمە «Nein»ـە.

نموونە: ☑ Nein

بۆ کاری خۆبەخشانە یان گشتی پارە وەردەگریت؟ بۆ نموونە ڕاهێنەر لە یانەی وەرزشی (Übungsleiterpauschale)، وەرگێڕی خۆبەخش لە Heim یان کۆمەڵە، یارمەتی لە مزگەوت یان کۆمەڵەی کولتووری، کە لە بەرامبەریدا «Aufwandsentschädigung» یان «Ehrenamtspauschale» دەدەن. ئەگەر بەڵێ «Ja» نیشان بکە و پشتڕاستکردنەوەی کۆمەڵەکە بنێرە. ئەم پارانە تا سنوورێکی دیاریکراو حساب ناکرێن، بەڵام دەبێت بیاننووسیت؛ Jobcenter خۆی حساب دەکات چەندی ئازادە.

نموونە: ☑ Nein

لێرەوە لیستێکی درێژی هەموو داهاتەکانی جگە لە مووچەی کار دەست پێدەکات کە تا پەڕەی دواتر بەردەوامە. هەر کامێک پەیوەندیی بەم کەسەوە هەیە نیشانی بکە، چەندیش بێت. گرنگ: ئەو پارەیەی ئەم کەسە بۆ منداڵانی خوار ١٥ ساڵ وەریدەگرێت (بۆ نموونە Kindergeld یان Unterhaltsvorschuss) هەر لێرە نیشان دەکرێت. بۆ هەر نیشانێک، نامەی پەسەندکردن (Bescheid) و کەشفی بانک بنێرە.

ئەگەر ئێستا لە فەرمانگەی نیشتەجێبوون (Wohngeldstelle) Wohngeld وەردەگریت، نیشانی بکە و Bescheidەکە بنێرە. زۆرجار Wohngeld و Grundsicherungsgeld پێکەوە نابن؛ کاتێک Jobcenter پەسەندی کرد، دەبێت Wohngeld ڕابگریت تا دووجار وەرنەگریت.

ئەو پارانەی لە جیاتی مووچە دێن: Arbeitslosengeld (ALG I لە Agentur für Arbeit، دوای ئەوەی کارەکەت تەواو بوو؛ لەگەڵ Grundsicherungsgeld کۆدەکرێتەوە)، Krankengeld (لە Krankenkasse کاتێک زیاتر لە ٦ هەفتە نەخۆشیت)، Übergangsgeld (لە کاتی Reha یان خولی ڕاهێنان)، Kurzarbeitergeld (کاتێک خاوەنکار کاتژمێرەکانتی کەم کردووەتەوە)، Insolvenzgeld (کاتێک کۆمپانیا مایەپووچ بووە). هەر کامێکت هەیە نیشانی بکە و Bescheidەکە بنێرە.

ئەگەر دوای لەدایکبوونی منداڵ Elterngeld وەردەگریت (لە Elterngeldstelle)، نیشانی بکە و Bescheidەکە بنێرە. Elterngeld لەگەڵ Grundsicherungsgeld حساب دەکرێت؛ تەنها ئەگەر پێش لەدایکبوونی منداڵ کارت دەکرد، بەشێکی (تا ٣٠٠ یۆرۆ) ئازاد دەمێنێتەوە. کەواتە بێگومان وەسڵی مووچەی پێش لەدایکبوونیش بنێرە.

Kindergeld: ئەگەر Kindergeld دێتە هەژماری ئەم کەسە، نیشانی بکە (زۆرجار تەنها یەکێک لە دایک و باوک وەریدەگرێت، کەواتە تەنها لە پەڕەی ئەو یەکە). Kindergeld بە داهاتی خودی منداڵەکە حساب دەکرێت و لە بەشی منداڵەکە کەم دەکرێتەوە. نامەی Familienkasse و کەشفی بانک بنێرە. Kinderzuschlag (KiZ): ئەگەر ئێستا KiZ وەردەگریت، نیشانی بکە. KiZ و Grundsicherungsgeld زۆرجار پێکەوە نابن؛ Jobcenter دەپشکنێت کامیان بۆ تۆ باشترە.

Unterhalt: ئەگەر هاوسەری پێشوو یان دایک/باوکی منداڵەکان خەرجیت پێ دەدات (یان بە منداڵەکان)، نیشانی بکە، چ لە ڕێگەی دادگا بێت چ بە ڕێککەوتن، چ بە نەختینە. بەڵگە یان ڕێککەوتن و کەشفی بانک بنێرە. Unterhaltsvorschuss: ئەو پارەیەی Jugendamt بۆ منداڵی خوار ١٨ ساڵ دەیدات کاتێک دایک یان باوکەکەی تر خەرجی نادات. Bescheidی Jugendamt بنێرە. ئەگەر مافی Unterhaltsvorschussت هەیە بەڵام هێشتا داوات نەکردووە، Jobcenter داوات لێدەکات داوای بکەیت.

یارمەتیی خوێندن یان ڕاهێنان: BAföG (بۆ خوێندکاری زانکۆ یان قوتابخانەی پسپۆڕی)، BAB (لە Agentur für Arbeit بۆ Azubi کە جیا لە دایک و باوک دەژیت)، Ausbildungsgeld (بۆ کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت لە ڕاهێنان). ئەگەر ئەم کەسە یەکێک لەمانە وەردەگرێت، نیشانی بکە و Bescheidەکە بنێرە. ئاگاداربە: خوێندکار و Azubi زۆرجار خۆیان Grundsicherungsgeldی تەواو وەرناگرن، بەڵام دەبێت داهاتەکەیان بنووسیت چونکە کاریگەریی لەسەر هەموو خێزانەکە هەیە.

هەموو جۆرە مووچەی خانەنشینی یان مووچەی بەردەوام: خانەنشینیی پیری، لەکارکەوتن (Erwerbsminderungsrente)، مووچەی بێوەژن یان هەتیو، بیمەی ڕووداوی کار… گرنگ: «ausländische Renten»یش حسابە؛ واتە ئەگەر لە عێراق، هەرێمی کوردستان، ئێران، سووریا یان تورکیا مووچەی خانەنشینی یان مووچەی بەردەوام وەردەگریت (تەنانەت ئەگەر دێتە هەژمارێکی ئەوێ)، دەبێت نیشانی بکەیت و بەڵگەکەی بنێریت. شاردنەوەی دواتر دەتوانێت گەڕاندنەوەی پارە و دۆسیەی تاوانکاریی هەبێت.

ئەو کرێیەی وەریدەگریت: بۆ نموونە ژوورێکی خانووەکەت بە کرێ داوە بە کەسێک (Untervermietung، کە دەبێت بە ڕەزامەندیی خاوەنماڵ بێت)، یان خانوو یان زەوییەکت لە وڵاتی خۆت هەیە کە بە کرێ دراوە. نیشانی بکە و گرێبەستی کرێ و بڕی مانگانە بنێرە. لەبیرت بێت: خودی ئەو موڵکە لەوانەیە لە Anlage VM (سامان)یش بێت.

یارمەتی لە Sozialamt (بەپێی SGB XII)، بۆ نموونە «Grundsicherung im Alter und bei Erwerbsminderung» یان «Hilfe zum Lebensunterhalt». زۆرجار بۆ ئەندامێکی خێزان کە خانەنشینە یان ناتوانێت کار بکات. ئەگەر ئەم کەسە یارمەتییەکی وای وەردەگرێت، نیشانی بکە و Bescheidی Sozialamt بنێرە. (یارمەتیی AsylbLGی پەنابەرانیش لە Sozialamt دێت؛ ئەگەر تا ئێستا AsylbLGت وەردەگرت، ئەوەش بنووسە.)

ئەو شتانەی لە جیاتی پارە وەریدەگریت، زۆرتر لە لایەن خاوەنکارەوە: بۆ نموونە خواردنی بەخۆڕایی هەموو ڕۆژێک لە سەر کار لە چێشتخانە، ژووری بەخۆڕایی لە لایەن خاوەنکارەوە، یان ئۆتۆمبێلی کۆمپانیا بۆ بەکارهێنانی تایبەت. زۆرجار لەسەر وەسڵی مووچە وەک «Sachbezug» نووسراوە. ئەگەر هەتە نیشانی بکە؛ Jobcenter نرخێکی بۆ حساب دەکات.

هەر پارەیەک کە لە ئینتەرنێتەوە پەیدای دەکەیت: داهاتی ڕیکلام یان هاوکاری لە ئینستاگرام، تیکتۆک، یوتیوب، دیاریی لایڤ، یان فرۆشتنی ڕێکخراو لە eBay، Kleinanzeigen، Vinted و … ئەگەر هەیە نیشانی بکە و ڕاپۆرتی پارەدانی پلاتفۆرم یان کەشفی PayPal/بانک بنێرە. ئەگەر ئەم کارە ڕێکخراو و بۆ داهاتە، لەوانەیە بە «selbständig» حساب بکرێت و دەبێت Anlage EKSیش پڕ بکەیتەوە (بەشی ٢١). فرۆشتنی جار جار شتومەکی تایبەتی خۆتیش باشترە بینووسیت؛ Jobcenter بڕیار دەدات حساب بکرێت یان نا.

هەر پارەیەکی تر کە لە لیستی سەرەوە نییە؛ نیشانی بکە و لە چوارچێوەی خوارەوەی بنووسە چی، چەند، لە کەیەوە. نموونەکان: ئەو پارەیەی خزمەکانت بۆت دەنێرن (تەنانەت لە دەرەوە، تەنانەت وەک دیاری)، بەخشیش (Trinkgeld)، پارەی Bundesfreiwilligendienst، گەڕاندنەوەی باج (Steuerrückerstattung)، سوودی بانک، بردنەوە لە قومار یان لۆتۆ، پارەی گەڕاوە لە حیسابی خەرجییە لاوەکییەکانی خانوو (Nebenkosten-Guthaben)، Pflegegeld کە بۆ چاودێریکردنی کەسێک پێت دەدەن. Grundsicherungsgeldی خودی Jobcenter لێرە مەنووسە. ئەو پارەیەی یەک جار دێت (بۆ نموونە گەڕاندنەوەی باج) زۆرجار لە مانگی دواتر حساب دەکرێت یان ئەگەر زۆر بێت بەسەر چەند مانگێکدا دابەش دەکرێت.

تەنها ئەگەر هیچ کامێک لە داهاتەکانی لیستی ٢٣ (لە Wohngeld تا Sonstige) بۆ ئەم کەسە نییە، ئەمە نیشان بکە. ئەگەر مووچەی کاری هەیە بەڵام هیچ کامێک لەمانە نا، دیسان «Keine» ڕاستە، چونکە مووچەی کار لە بەشی ٨ هاتووە. هەرگیز «Keine» و شتێکی تر پێکەوە نیشان مەکە.

نموونە: ☑ Keine

بەشی D دەربارەی ئەو خەرجییانەیە کە لە داهاتی کار کەم دەکرێنەوە و وا دەکات Grundsicherungsgeldی زیاتر وەربگریت. ئەم پرسیارە: بۆ چوونە سەر کار خەرجیت هەیە (بلیت، بەنزین)؟ ئەگەر کار دەکەیت نزیکەی هەمیشە «Ja». ئەگەر کار ناکەیت یان بە پێ دەچیت، «Nein» و ڕاستەوخۆ بڕۆ بۆ بەشی ٣٣. تێبینی: ١٠٠ یۆرۆی یەکەمی مووچە خۆی ئەم خەرجییانە دادەپۆشێت؛ ئەگەر مووچەکەت زیاتر لە ٤٠٠ یۆرۆیە و خەرجییەکانت (هاتوچۆ، بیمە، کەرەستەی کار…) لە ١٠٠ یۆرۆ زیاترن، بە بەڵگە دەتوانیت زیاتر کەم بکەیتەوە. کەواتە پڕی بکەرەوە.

نموونە: ☑ Ja

ناونیشانی ئەو شوێنەی بەڕاستی تێیدا کار دەکەیت (کۆگا، فرۆشگا، کارگە)، نەک نووسینگەی سەرەکیی کۆمپانیا. ئەگەر لەگەڵ کۆمپانیای کاری کاتی (Zeitarbeit) دەچیتە شوێنی جیاواز، ناونیشانی شوێنی ئێستا بنووسە و ئەوانی تر وەک پاشکۆ دابنێ.

نموونە: Industriestraße 4, 12347 Berlin

دووری یەک ئاڕاستە لە نێوان ماڵ و شوێنی کار، کورتترین ڕێگای جادە، بە کیلۆمەتر (بۆ نموونە بە Google Maps حسابی بکە). چوون و گەڕانەوە دووجار حساب مەکە. بۆ ئۆتۆمبێل، Jobcenter بۆ هەر کیلۆمەترێکی دووری و هەر ڕۆژێکی کار بڕێکی جێگیر (٠٫٢٠ یۆرۆ) حساب دەکات.

نموونە: 9

چەند ڕۆژ لە هەفتەدا ئەم ڕێگایە دەڕۆیت؟ بۆ نموونە «5». ئەگەر شیفتەکەت دەگۆڕێت، تێکڕا بنووسە.

نموونە: 5

بە چی دەچیتە سەر کار؟ Kraftfahrzeug = ئۆتۆمبێل یان ماتۆڕی خۆت. öffentliche Verkehrsmittel = پاس، مێترۆ، شەمەندەفەر؛ کۆپیی بلیتی مانگانە (بۆ نموونە Deutschlandticket یان بلیتی BVG) یان پسوولەی کڕینەکەی دابنێ. sonstige Fahrzeuge = پاسکیل، سکووتەری کارەبایی و …؛ لە چوارچێوەی تەنیشتی بنووسە چی. ئەگەر Deutschlandticket بۆ هەموو شتێک دەکڕیت، دیسان نیشانی بکە؛ خەرجییەکەی بۆ کار حساب دەکرێت.

نموونە: ☑ öffentliche Verkehrsmittel

خاوەنکار بەشێک لە خەرجیی هاتوچۆکەت دەدات؟ بۆ نموونە «Jobticket»، یارمەتیی بلیت یان پارەی بەنزین. ئەگەر بەڵێ «Ja» و وەسڵی مووچە یان پسوولەکەی بنێرە (ئەو بەشە ئیتر لە داهاتەکەت کەم ناکرێتەوە، چونکە خۆت پارەکەیت نەداوە). ئەگەر نا، «Nein».

نموونە: ☑ Nein

خەرجییەکانی تر کە بۆ کار دەیدەیت و خاوەنکار بۆت ناگەڕێنێتەوە: بۆ نموونە جلی کار یان پێڵاوی سەلامەتی کە خۆت کڕیوتە، ئامێری کار، بەشداریی سەندیکا (Gewerkschaft)، خانووی دووەم بەهۆی کار لە شارێکی تر (doppelte Haushaltsführung)، یان خەرجیی خواردن کاتێک زیاتر لە ٨ کاتژمێر لە دەرەوەی ماڵیت (بۆ نموونە شۆفێری نێوان شارەکان). ئەگەر هەتە «Ja» و پسوولەی کڕین (Kaufbeleg) دابنێ. بێ پسوولە زۆرجار وەرناگیرێت.

نموونە: ☑ Nein

پرسیاری ٣٤ دەربارەی ئەو بیمانەیە کە پارەکەیان لە داهات کەم دەکرێتەوە. بیمەی لایەنی سێیەمی ئۆتۆمبێل (Kfz-Haftpflicht) ناچارییە؛ ئەگەر ئۆتۆمبێلت هەیە و پارەی بۆ دەدەیت، نیشانی بکە و بیمەنامە یان دوایین حیسابی بیمە (Beitragsrechnung) بنێرە. تەنها Haftpflicht حسابە؛ Teilkasko، Vollkasko و Schutzbrief نا. بیمە ئاساییەکان وەک Haftpflichtی تایبەت یان Hausrat لێرە پێویست نییە بنووسیت؛ بۆ گەورەسالانی خاوەن داهات بڕێکی جێگیری مانگانە (٣٠ یۆرۆ) خۆبەخۆ کەم دەکرێتەوە.

ئەو بیمانەی یاسا بۆ پیشەیەکی تایبەت ناچاریی کردووە، بۆ نموونە بیمەی بەرپرسیارێتیی پیشەیی بۆ پارێزەر، مامان یان هەندێک پیشەی سەربەخۆ. بۆ زۆربەی کرێکار و فەرمانبەران ئەمە نییە. بیمەی تەندروستی و خانەنشینیی یاسایی کە لە مووچەکەت دەبڕدرێت لێرە نایەت (ئەوانە خۆیان لە وەسڵی مووچە وەردەگرن).

ئەگەر گرێبەستی Riester-Rente (خانەنشینیی تایبەتی بە یارمەتیی دەوڵەت)ت هەیە و مانگانە پارە دادەنێیت، نیشانی بکە و دوایین ڕاپۆرتی ساڵانە یان گرێبەستەکە بنێرە. بیمەی ژیانی ئاسایی یان پاشەکەوتی ئاسایی لێرە حساب ناکرێت.

ئەگەر بۆ منداڵی خوار ١٨ ساڵت بیمەی تایبەت دەدەیت، بۆ نموونە بیمەی ڕووداو (Unfallversicherung) یان Haftpflichtی جیا بۆ منداڵ، نیشانی بکە و بیمەنامە و پسوولەی پارەدان بنێرە. ئەمە بۆ منداڵێک گرنگە کە خۆی داهاتی هەیە (بۆ نموونە Kindergeld یان Unterhalt)، چونکە خەرجیی بیمە لە داهاتی منداڵەکە کەم دەکرێتەوە.

ئەم کەسە منداڵێکی خوار ١٨ ساڵی هەیە کە لەگەڵی ناژیت؟ بۆ نموونە منداڵەکە لای هاوسەری پێشووە لە شارێکی تر یان هێشتا لە وڵاتی خۆتە. ئەگەر بەڵێ «Ja» و بەڵگەی لەدایکبوونی منداڵ یان بەڵگەی Unterhalt بنێرە. ئەمە بە قازانجتە: کەسێک کە منداڵی خوار ١٨ ساڵی هەیە، بەشێکی زیاتر لە مووچەی کارەکەی ئازاد دەمێنێتەوە.

نموونە: ☑ Nein

ئەم کەسە خەرجی (Unterhalt) دەدات بە کەسێک؟ بۆ نموونە بە منداڵێک کە لای دایکی دەژیت یان بە هاوسەری پێشوو. ئەگەر بەڵێ «Ja». گرنگ: تەنها کاتێک لە داهات کەم دەکرێتەوە کە بڕەکەی بە فەرمی دیاری کرابێت (بڕیاری دادگا، بەڵگەی Jugendamt یان بەڵگەی نووسینگەی فەرمی) و بەڕاستی بدرێت. کەواتە بەڵگە (Unterhaltstitel) و کەشفی بانک کە پارەدانەکە نیشان دەدات بنێرە. ئەو پارەیەی بۆ خێزانەکەت لە وڵاتی خۆت دەینێریت بە Unterhaltی فەرمی حساب ناکرێت.

نموونە: ☑ Nein

تەنها بۆ دایک و باوکێک کە منداڵەکەیان BAföG، BAB یان Ausbildungsgeld وەردەگرێت و لە حیسابی ئەو یارمەتییەدا داهاتی دایک و باوکیش حساب کراوە (واتە وا دانراوە کە دایک و باوک بەشێک دەدەن). ئەگەر بەڵێ «Ja» و Bescheidی منداڵەکە لەگەڵ «Berechnungsbogen» (پەڕەی حیساب) بنێرە؛ ئەوکات هەمان بەش لە داهاتی ئێوە کەم دەکرێتەوە. ئەگەر منداڵەکەت یارمەتییەکی وا وەرناگرێت، «Nein».

نموونە: ☑ Nein

ئەم دەقە بخوێنەوە، هیچی بۆ پڕکردنەوە نییە. کورتەکەی: چونکە یارمەتیی دەوڵەت وەردەگریت، هەر گۆڕانکارییەک لە داهات (کاری نوێ، زیادبوونی مووچە، کۆتایی کار، Kindergeldی نوێ، خەرجیی نوێ) دەبێت دەستبەجێ بە Jobcenter بڵێیت و بەڵگەکەی بنێریت (§ 60 SGB I). ئەگەر درەنگ بڵێیت، ئەو پارەیەی زیادە وەرتگرتووە دەگەڕێننەوە و لەوانەیە سزای پارە (Bußgeld) یان سکاڵای تاوانکاری بکرێت. زانیارییەکانت نهێنین (Sozialgeheimnis).

ڕێکەوت و واژۆی داواکاری سەرەکی (هەمان کەسی بەشی A)، تەنانەت ئەگەر ئەم پەڕەیە بۆ هاوسەر یان منداڵە. ئەگەر کەسی بەشی B گەورەساڵە (بۆ نموونە هاوسەرەکەت)، باشە ئەویش لە تەنیشتیەوە واژۆ بکات. بۆ هەرزەکاری خوار ١٨ ساڵ، دایک یان باوک واژۆ دەکەن. بێ واژۆ، Jobcenter پەڕەکە دەگەڕێنێتەوە و دۆسیەکە دوا دەکەوێت.

نموونە: Berlin, 08.11.2026 · S. Ahmadi

تەنها ئەگەر ئەم کەسە سەرپەرشتیارێکی یاسایی هەیە کە دادگا دیاریی کردووە: «Betreuer» بۆ گەورەساڵێک کە ناتوانێت کارەکانی خۆی بکات، یان «Vormund» بۆ هەرزەکارێک کە بێ دایک و باوک هاتووەتە ئەڵمانیا. ئەوکات سەرپەرشتیار ڕێکەوت دەنووسێت و واژۆ دەکات. زۆربەی خێزانەکان ئێرە بەتاڵ دەهێڵن.