کوردیفارسیDE

کار و Ausbildung بدۆزەرەوە

سەرەتا بزانە بە بەڵگەکەت ڕێگەی کارت هەیە یان نا، پاشان لە ماڵپەڕە فەرمی و بەخۆڕاییەکان کار یان شوێنی Ausbildung بدۆزەرەوە؛ لەگەڵ ئەو یارمەتییانەی دەوڵەت دەیدات: خولی زمان، پارەی Ausbildung و ناساندنی بڕوانامە.

نوێکراوە: نۆڤەمبەری ٢٠٢٦

١. ڕێگەی کارکردنم هەیە؟

بەڵگەکەت هەڵبژێرە بۆ ئەوەی یاسا گشتییەکەی ببینیت.

بەڵگەکەت چییە؟

سەرەتا سەیری کارتی ئیقامە یان پەڕەی پاشکۆ (Zusatzblatt) بکە. ئەوەی لەوێ نووسراوە بڕیاردەرە:

Erwerbstätigkeit erlaubt
هەموو جۆرە کارێک ڕێگەپێدراوە؛ کاری فەرمانبەری و کاری سەربەخۆ (selbstständig).
Beschäftigung erlaubt
تەنها کاری فەرمانبەری ڕێگەپێدراوە.
Beschäftigung nur mit Erlaubnis der Ausländerbehörde
پێش دەستپێکردنی کار دەبێت لە Ausländerbehörde ڕێگە وەربگریت.
Erwerbstätigkeit nicht gestattet
کارکردن ئێستا قەدەغەیە.

بێ ڕێگەپێدان کار مەکە. کاری ڕەش (Schwarzarbeit) دەتوانێت بۆ ئیقامەکانی داهاتوو (وەک § 25b یان Beschäftigungsduldung) کێشە دروست بکات. ئەمە تەنها یاسای گشتییە؛ بۆ دۆخی خۆت لەگەڵ Ausländerbehörde یان ناوەندێکی ڕاوێژ قسە بکە.

٢. لە کوێ بەدوای کار و Ausbildung بگەڕێم؟

ماڵپەڕە فەرمی و بەخۆڕاییەکان. ئێمە لێرە ڕیکلامی کار دروست ناکەین؛ ڕاستەوخۆ بڕۆ بۆ سەرچاوەکە.

Jobsuche der Bundesagentur für Arbeitگەورەترین ماڵپەڕی فەرمی و بەخۆڕایی بۆ کار. ئەگەر بڕوانامەی پیشەییت نییە، لە فلتەردا «Helfer» هەڵبژێرە و گەڕانەکەت پاشەکەوت بکە بۆ ئەوەی کارە نوێیەکانت بە ئیمەیڵ بۆ بێت.بیکەرەوە ↗Ausbildungssuche (Jobsuche der BA)هەموو شوێنە بەتاڵەکانی Ausbildung. زۆربەی Ausbildungەکان لە ئۆگەست یان سێپتەمبەر دەست پێدەکەن؛ زوو داواکاری بنێرە، بەڵام تا پاییزیش شوێنی بەتاڵ هەیە.بیکەرەوە ↗Berufsberatung der Agentur für Arbeitڕاوێژی پیشەیی بەخۆڕایی، بۆ گەورەکانیش (Berufsberatung im Erwerbsleben). کات وەربگرە: تەلەفۆنی بەخۆڕایی 0800 4 5555 00.بیکەرەوە ↗IHK-Lehrstellenbörseشوێنی Ausbildung لە پیشەسازی، بازرگانی، چێشتخانە و هوتێل، لۆجستیک و کاری نووسینگە؛ ڕاستەوخۆ لە کۆمپانیاکانەوە.بیکەرەوە ↗Lehrstellen-Radar der HandwerkskammernAusbildung و ڕاهێنان لە پیشە دەستییەکان (Handwerk): کارەبا، ئاو و گەرمکردنەوە، دارتاشی، نانەوایی و… ئەپی مۆبایلیشی هەیە.بیکەرەوە ↗Einstiegsqualifizierung (EQ)ڕاهێنانێکی درێژ و بە مووچە لە کۆمپانیایەک، زۆرترین ١٢ مانگ؛ پردێکی باشە بۆ Ausbildung ئەگەر هێشتا شوێنت نەدۆزیوەتەوە یان ئەڵمانییەکەت لاوازە. لە Berufsberatung بپرسە.بیکەرەوە ↗Make it in Germanyپۆرتاڵی فەرمیی دەوڵەت دەربارەی کار، Ausbildung و ناساندنی بڕوانامە، بە چەند زمانێک. زیاتر بۆ ئەو کەسانە نووسراوە کە لە دەرەوە دێن، بەڵام بۆ تۆش بەسوودە.بیکەرەوە ↗Arbeitgeber-Service (Agentur für Arbeit / Jobcenter)کۆمپانیاکان لەم ڕێگایەوە کارمەند دەدۆزنەوە. داوا لە ڕاوێژکارەکەت لە Jobcenter یان Agentur بکە پرۆفایلەکەت بداتە Arbeitgeber-Service؛ خاوەنکارانیش دەتوانن ڕیکلامی کار بەخۆڕایی تۆمار بکەن.بیکەرەوە ↗Minijob-Zentrale: Rechte im Minijobلە Minijobیشدا مافی Mindestlohn، پشووی بە مووچە و مووچە لە کاتی نەخۆشیت هەیە. سنووری داهات: ٦٠٣ یۆرۆ لە مانگێکدا (٢٠٢٦)، لە ١ی جانیوەری ٢٠٢٧ەوە: ٦٣٣ یۆرۆ.بیکەرەوە ↗Zeitarbeit · Beratung: Faire IntegrationZeitarbeit ڕێگایەکی خێرایە بۆ دەستپێکردن، بەڵام: گرێبەستەکەت لەگەڵ ئاژانسەکەیە، نەک ئەو کۆمپانیایەی تێیدا کار دەکەیت؛ مووچەی یەکسان (Equal Pay) زۆربەی کات تەنها دوای ٩ مانگ؛ بە Gestattung یان Duldung دەبێت Ausländerbehörde ڕێگە بدات. پرسیارت لەسەر مووچە و گرێبەست هەیە؟ Faire Integration بەخۆڕایی و بە چەند زمانێک ڕاوێژ دەدات.بیکەرەوە ↗

بابەتی تەواو: دۆزینەوەی کار لە ئەڵمانیا: لە Jobbörse تا CV

هەموو هەفتەیەک چەند دەرفەتێکی کار و Ausbildung لێرە دەناسێنین

دەرفەتی ڕاستەقینە کە خۆمان پشکنیومانە؛ لەگەڵ شار و دوا وادە.

بەم زووانە یەکەم دەرفەتەکان لێرە دادەنرێن.

خاوەنکاریت یان دەرفەتێکی کار و Ausbildung دەناسیت کە بەسوود بێت بۆ کۆچبەران؟ بۆمانی بنێرە.

ناردنی دەرفەتی کار

٣. پیشە داواکراوەکان کە بە ئەڵمانیی کەمتریش دەست پێدەکرێن

بەپێی «Engpassanalyse»ی فەرمانگەی کار (Bundesagentur für Arbeit) بۆ ساڵی ٢٠٢٥، ئەم پیشانە کەمیی کارمەندیان هەیە. ئاستی زمان خەمڵاندنی ئێمەیە؛ هەر قوتابخانە و خاوەنکارێک خۆی بڕیار دەدات.

زۆرترین کەمی

پەرستاری و چاودێری

Pflegehilfe · Pflegefachassistenz · Pflegefachfrau/-mann
زمان
یاریدەدەری پەرستار: زۆربەی کات A2 تا B1 · Ausbildung: زۆربەی کات B1 تا B2
ماوە
Pflegefachassistenz: لە ١ی جانیوەری ٢٠٢٧ەوە لە هەموو ئەڵمانیا ١٨ مانگ (زۆربەی کات بە Hauptschulabschluss؛ بێ بڕوانامەش بە ڕای ئەرێنیی قوتابخانە) · Pflegefachfrau/-mann: ٣ ساڵ

لە Ausbildungدا مووچەی ڕاهێنانت هەیە. ئەگەر لە وڵاتەکەتەوە بڕوانامەی پەرستاریت هەیە: Anerkennung.

کەمیی کارمەند (BA ٢٠٢٥)

باخچەی منداڵان و پەروەردەی منداڵ

Sozialassistenz / Kinderpflege · Erzieher/in
زمان
زۆربەی کات B2 (بۆ Erzieher زۆرجار زیاتر؛ لە هەر هەرێمێک جیاوازە)
ماوە
Kinderpflege/Sozialassistenz زۆربەی کات ٢ ساڵ؛ Erzieher چەند ساڵێک، بەپێی هەرێم و پێشمەرجەکان

Ausbildungی قوتابخانەیی زۆرجار مووچەی نییە؛ بەدوای شێوازی «PiA» (praxisintegriert، بە مووچە) بگەڕێ. بۆ کار لەگەڵ منداڵان erweitertes Führungszeugnis پێویستە.

کەمیی کارمەند (BA ٢٠٢٥)

شۆفێری بارهەڵگر و پاس

Berufskraftfahrer/in
زمان
زۆربەی کات B1
ماوە
Ausbildung ٣ ساڵ، لەگەڵ مۆڵەتی شۆفێریی C/CE کە زۆربەی کات کۆمپانیا دەیدات. ڕێگای تر: مۆڵەت + Grundqualifikation، هەندێک جار بە Bildungsgutschein.
کەمیی کارمەند (BA ٢٠٢٥)

دامەزراندنی ئاو، گەرمکردنەوە و هەوا

Anlagenmechaniker/in SHK
زمان
زۆربەی کات B1
ماوە
٣٫٥ ساڵ
کەمیی کارمەند (BA ٢٠٢٥)

کارەبا

Elektroniker/in
زمان
زۆربەی کات B1 تا B2
ماوە
٣٫٥ ساڵ
کەمیی کارمەند (BA ٢٠٢٥)

چێشتلێنان

Koch/Köchin · Fachkraft Küche
زمان
یاریدەدەری چێشتلێنەر: زۆربەی کات A2 · Ausbildung: زۆربەی کات B1
ماوە
Fachkraft Küche ٢ ساڵ؛ Koch/Köchin ٣ ساڵ
لە لیستی کەمیدا نییە، بەڵام کاری یاریدەدەر زۆرە و دەستپێکردنی ئاسانە

کۆگا و لۆجستیک

Fachlagerist/in · Fachkraft für Lagerlogistik
زمان
کاری یاریدەدەر: زۆربەی کات A2 · Ausbildung: زۆربەی کات B1
ماوە
Fachlagerist ٢ ساڵ؛ Fachkraft für Lagerlogistik ٣ ساڵ

مۆڵەتی ئامێری بارهەڵگرتنی کۆگا (Staplerschein) دەرفەتت زیاتر دەکات.

مووچە: تەنها ژمارە فەرمییەکان

کەمترین مووچەی Ausbildung بەپێی یاسا (Mindestausbildungsvergütung، بۆ Ausbildungەکانی BBiG/HwO)، Brutto لە مانگێکدا:

دەستپێکساڵی ١ساڵی ٢ساڵی ٣ساڵی ٤
٢٠٢٦٧٢٤ €٨٥٤ €٩٧٧ €١٠١٤ €
٢٠٢٧٧٦٤ €٩٠٢ €١٠٣١ €١٠٧٠ €

بە Tarifvertrag لەوانەیە جیاواز بێت. پەرستاری و Ausbildungی قوتابخانەیی یاسای خۆیان هەیە. BIBB ↗

کاری یاریدەدەر: لانیکەم Mindestlohn ١٣٫٩٠ یۆرۆ بۆ هەر کاتژمێرێک (٢٠٢٦)، لە ١ی جانیوەری ٢٠٢٧ەوە: ١٤٫٦٠ یۆرۆ. مووچەی ئاسایی هەر پیشەیەک لە Entgeltatlasی فەرمانگەی کار ببینە. Entgeltatlas ↗

٤. یارمەتییەکانی دەوڵەت

Anerkennung

ناساندنی بڕوانامەی دەرەوە

  • ئەگەر لە وڵاتەکەت بڕوانامەی پیشەیی یان زانکۆت وەرگرتووە، دەتوانیت لە ئەڵمانیا بیناسێنیت (Anerkennung). بۆ هەندێک پیشە وەک پەرستاری، پزیشکی، مامۆستایی و Erzieher ناچارییە.
  • لە Anerkennungs-Finder ببینە کام فەرمانگە بەرپرسە.
  • IQ Netzwerk بەخۆڕایی ڕاوێژ دەدات (Anerkennungs- und Qualifizierungsberatung).
  • بەڵگەنامەکانت ون بوون؟ هەندێک جار دەتوانیت لێهاتوویی خۆت بە Qualifikationsanalyse (تاقیکردنەوەی کرداری) بسەلمێنیت.
  • تێچووەکان هەندێک جار Jobcenter یان Agentur für Arbeit دەیدات؛ پێش داواکاری بپرسە.
Anerkennungs-Finder ↗IQ Netzwerk ↗
Berufssprachkurs (DeuFöV)

خولی زمانی پیشەیی

  • خولی زمانی پیشەیی دەوڵەت دوای Integrationskurs (یاساکەی DeuFöV).
  • لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦ەوە: خولەکانی B2 و C1 هەن؛ شوێنی B1 زۆر سنووردارە؛ A2 ئێستا نییە.
  • بۆ ئەوانەی بەدوای کاردا دەگەڕێن، Azubiیەکان و ئەوانەی یارمەتیی دەوڵەت وەردەگرن بەخۆڕاییە.
  • تۆمارکردن: ئەگەر بێکاریت لە Jobcenter یان Agentur für Arbeit؛ ئەگەر کار دەکەیت ڕاستەوخۆ لە BAMF.
BAMF: Berufssprachkurse ↗بابەتی تەواو: Berufssprachkurs: ئەڵمانی بۆ کار لە B1 تا C1
Assistierte Ausbildung (AsA flex)

یارمەتی لە ماوەی Ausbildung

  • یارمەتیی بەخۆڕایی پێش و لە ماوەی Ausbildung: وانە، ئەڵمانی بۆ قوتابخانەی پیشەیی (Berufsschule) و چارەسەری کێشە لەگەڵ کۆمپانیا.
  • لە ماوەی Ausbildungدا ئیقامەکەت ناپشکنرێت. بۆ قۆناغی پێش Ausbildung (Vorphase) بە Gestattung یان Duldung زۆربەی کات ١٥ مانگ مانەوە پێویستە.
  • داوا لە Berufsberatung بکە.
Agentur für Arbeit: AsA ↗
Berufsausbildungsbeihilfe (BAB)

پارەی Ausbildung

  • پارەی مانگانە لە Agentur für Arbeit کاتێک مووچەی Ausbildung بەش ناکات.
  • مەرجی سەرەکی: جیا لە دایک و باوک بژیت؛ ئەگەر ١٨ ساڵ یان زیاتریت، هاوسەرگیریت کردووە یان منداڵت هەیە، پێویست ناکات دووریی ڕێگا بسەلمێنیت.
  • Aufenthaltserlaubnis / Niederlassungserlaubnis: لە بنەڕەتدا مافت هەیە.
  • Duldung: دوای ١٥ مانگ مانەوەی بەردەوام (بە ڕێگەپێدان، Gestattung یان Duldung).
  • Aufenthaltsgestattung: BAB وەرناگریت؛ دەربارەی بەردەوامبوونی یارمەتیی AsylbLG لە Sozialamt بپرسە.
  • زوو داواکاری بنێرە؛ BAB لەو مانگەوە حیساب دەکرێت کە داواکاریت ناردووە.
Agentur für Arbeit: BAB ↗
Bildungsgutschein

خولی پیشەیی بەخۆڕایی

  • ئەگەر بێکاریت یان بەدوای کاردا دەگەڕێیت، Agentur für Arbeit یان Jobcenter دەتوانێت تێچووی خولێکی پیشەیی یان تەنانەت Ausbildungێکی تەواو (Umschulung) بدات.
  • خولەکە دەبێت AZAVی هەبێت. سەرەتا لەگەڵ ڕاوێژکارەکەت قسە بکە، پاشان ناو بنووسە.
  • بە Gestattung یان Duldung بپرسە ئایا بۆ تۆ دەکرێت.
Agentur für Arbeit: Bildungsgutschein ↗بابەتی تەواو: دۆزینەوەی کار لە ئەڵمانیا: لە Jobbörse تا CV
Führerschein über Jobcenter / Agentur

مۆڵەتی شۆفێری لە ڕێگەی Jobcenter

  • Jobcenter (یان Agentur für Arbeit) هەندێک جار تێچووی مۆڵەتی شۆفێری دەدات، ئەگەر بەبێ ئەو نەتوانیت کارێکی بە بیمە (versicherungspflichtig) دەست پێبکەیت؛ بۆ نموونە خاوەنکار بەڵێنی دامەزراندنی داوە بەڵام بە پاس ناگەیتە سەر کار (Vermittlungsbudget § 44 SGB III، یان § 16f SGB II).
  • مافێکی بێگومان نییە؛ فەرمانگەکە بڕیار دەدات و لەوانەیە تەنها بەشێکی بدات.
  • پێش ناونووسین لە Fahrschule بە نووسین داواکاری بنێرە؛ تێچووی پێشتر زۆربەی کات ناگەڕێندرێتەوە.
  • مۆڵەتی بارهەڵگر و پاس (C/CE، D) زۆربەی کات لە ڕێگەی خولێکی پیشەییەوە (بۆ نموونە بە Bildungsgutschein) دەدرێت.
  • ئەگەر ڕەتیان کردەوە، یەک مانگ کاتت هەیە Widerspruch بنێریت.
بابەتی تەواو: مۆڵەتی شۆفێریی بیانی لە ئەڵمانیا: 6 مانگ کارایە، دواتر گۆڕین

٥. CV و داواکاریی کار بە شێوەی ئەڵمانی

ئاگاداری: ئەم بابەتە زانیاریی گشتییە و ڕاوێژی یاسایی نییە. بۆ حاڵەتی تایبەتی خۆت پرسیار لە ڕاوێژکارێکی یاسایی یان Ausländerbehörde بکە.

سەرچاوەکان